pl	1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny podkreśla, że konkurencyjny, niezawodny, płynny i opłacalny transport jest warunkiem dobrobytu gospodarczego Europy, i że swobodny przepływ osób i towarów jest jedną z podstawowych swobód w Unii Europejskiej.
en	1.1 The European Economic and Social Committee emphasises that competitive, reliable, free-flowing and profitable transport is a condition for the economic prosperity of Europe and that the free movement of persons and goods constitutes one of the fundamental freedoms of the European Union.

pl	Sektor transportu będzie w znacznej mierze uczestniczył w realizacji celów strategii UE 2020.
en	Transport will therefore be called upon to make a major contribution towards achieving the objectives of the strategy for 2020.

pl	Komitet zwraca również uwagę na fakt, że cała branża transportu bardzo ucierpiała z powodu obecnego kryzysu gospodarczego.
en	It would also point out that the transport sector as a whole has been hit hard by the current economic crisis.

pl	Jest jednak świadom, że sektor ten niedostatecznie odpowiada wymogom zrównoważonego rozwoju.
en	It is, however, aware that the sector lacks sustainability.

pl	1.2 Popiera wysiłki podejmowane, by stworzyć skuteczny transport współmodalny, oraz by optymalnie wykorzystywać i połączyć w sieć różne rodzaje transportu, co doprowadzi do powstania zintegrowanego systemu transportowego i możliwie najwyższego stopnia płynności transportu.
en	1.2 It supports the action taken to bring about effective co-modality and optimisation and the inclusion of different modes of transport in one network to establish an integrated transport system and ensure maximum transport fluidity.

pl	Podkreśla jednak, że nie należy wyzbywać się ambicji upowszechniania przenoszenia ruchu na inne rodzaje transportu, gdyż w przeciwnym wypadku rozwój transportu niskoemisyjnego ulegnie stagnacji, podczas gdy przeciążenie ruchu i emisje stale będą wzrastać.
en	However, it would stress that the ambition to encourage modal transport must not be abandoned; otherwise, the development of low-carbon modes of transport will stagnate and congestion and emissions will continue to increase.

pl	1.3 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stwierdza zależność sektora transportu od paliw kopalnych, co niesie skutki dotyczące emisji, bezpieczeństwa oraz niezależności, jeśli chodzi o zaopatrzenie w te surowce (zwłaszcza w ropę naftową), które, jak wiemy, są ograniczone. Komitet uważa, że - przy zachowaniu konkurencyjności sektora w ramach strategii UE 2020 - przyszłej europejskiej polityce transportowej muszą przyświecać cztery główne cele: upowszechnianie transportu niskoemisyjnego, wydajność energetyczna, bezpieczeństwo zaopatrzenia oraz niezależność w tym względzie, a także walka z przeciążeniem ruchu.
en	1.3 The EESC notes the transport sector's dependence on fossil fuels, with the consequences that this has as regards emissions and security and independence of supply, and is well aware that resources, particularly oil, are limited; it therefore considers that future European transport policy, while maintaining the sector's competitiveness as part of the strategy for 2020, must pursue four main objectives: the promotion of low-carbon modes of transport, energy efficiency, security and independence of supply and the reduction of traffic congestion.

pl	1.4 Główne wyzwania, które należy podjąć i kwestie, które należy uwzględnić w zrównoważonej polityce transportowej to: nasilenie się urbanizacji oraz oczekiwana wygoda podczas codziennych przejazdów, ochrona zdrowia publicznego, związana z obniżeniem poziomu emisji zanieczyszczeń i gazów cieplarnianych, zachowanie gospodarki opartej na wymianie handlowej przy uwzględnieniu konieczności obniżenia poziomu emisji, określenie jednolitych obszarów, by stworzyć faktycznie zintegrowaną politykę transportową, zrozumienie potrzeb ludności i podmiotów gospodarczych oraz zdobycie ich przychylności dla wprowadzenia nowej polityki i ugruntowania nowych postaw w zakresie mobilności.
en	1.4 The main challenges to be faced and the issues to be integrated into a sustainable transport policy are (i) growing urbanisation and the demand for comfort in daily journeys, (ii) the preservation of public health, which means reducing emissions of pollutants and greenhouse gases, (iii) maintaining a trading economy that incorporates the need to reduce emissions, (iv) defining homogenous territories so as to build a real integrated transport policy and (v) getting stakeholders in the economy and the general public on board so that they contribute towards implementing new policies and new types of behaviour in the field of mobility.

pl	Jednak oczywiste jest, że wysiłki Unii Europejskiej nie przyniosą rezultatów, jeśli pozostanie ona osamotniona w swych działaniach.
en	But it is clear that if the European Union goes it alone, its efforts will be in vain.

pl	Bezsprzeczna jest konieczność osiągnięcia międzynarodowego porozumienia w sprawie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, tak ze względu na ocieplenie klimatu, jak i z powodu wyczerpywania się tradycyjnych źródeł energii.
en	The need for an international agreement on reducing greenhouse gases is obvious, because of global warning and the depletion of traditional energy resources.

pl	1.5 W tych warunkach EKES zaleca samorządom lokalnym, a także państwom członkowskim wprowadzenie szerokiego wachlarza konkretnych środków z inicjatywy Unii Europejskiej i przy jej pomocy, gdyż dysponuje ona środkami działania dzięki aktom prawodawczym, orientacjom dotyczącym funduszy spójności lub funduszy rozwoju regionalnego, nowym wytycznym w zakresie transeuropejskich sieci transportowych i działaniom Europejskiego Banku Inwestycyjnego.
en	1.5 Under these conditions the EESC recommends the implementation of a series of concrete measures by both local authorities and the Member States with support and input from the European Union. The EU can act by passing legislation, channelling money from the cohesion or regional development funds, setting new trans-European transport network guidelines and intervening through the European Investment Bank.

pl	Wśród tych konkretnych środków, związanych z wymienionymi wyżej głównymi celami, znalazłyby się:
en	Such measures, which form part of the major objectives set out above, could include:

pl	realizacja ambitnego planu badań i rozwoju w dziedzinie mobilności i transportu (napęd, paliwa, walka z emisjami oraz wydajność energetyczna);
en	establishing an ambitious research and development plan for transport and mobility (covering issues such as motoring, fuel, emissions reduction, energy efficiency);

pl	realizacja stron internetowych, dzięki którym można dzielić się sprawdzonymi rozwiązaniami w zakresie transportu miejskiego lub transportu dalekobieżnego;
en	setting up a forum for exchanging good practices in the field of urban and long-distance transport;

pl	budowa parkingów buforowych ("park and ride") oraz rozbudowa transportu publicznego, zwłaszcza wyodrębnionych pasów ruchu dla linii autobusowych, linii tramwajowych i metra;
en	developing park and ride schemes as well as public transport, particularly dedicated bus lanes and tram and metro lines;

pl	doskonalenie TIK jako środka zapewniającego skuteczność, niezawodność i bezpieczeństwo transportu publicznego;
en	improving ICT as a tool for providing efficient, reliable and safe public transport;

pl	wprowadzenie na obszarach wystarczająco dużych z punktu widzenia geograficznego rzetelnych służb zarządzania mobilnością, które byłyby odpowiedzialne za optymalizację połączeń między różnymi rodzajami transportu oraz za zapewnienie płynności ruchu i jakości tych połączeń;
en	putting in place genuine mobility management services covering sufficiently large geographical areas and tasked with ensuring fluidity and good connections between the various modes of transport;

pl	utworzenie obszarów dostaw na bliskie odległości oraz miejskich ośrodków dystrybucyjnych zaopatrujących samo centrum;
en	the creation of local delivery zones and urban distribution centres in city centres;

pl	utrzymanie połączeń kolejowych w miastach;
en	maintaining rail facilities in urban areas;

pl	wspieranie, dzięki środkom fiskalnym, środków transportu i technologii bardziej wydajnych energetycznie, które emitują mniej dwutlenku węgla i innych zanieczyszczeń;
en	using taxation measures to promote transport means and technologies that are more energy efficient and emit less CO2 and other pollutants;

pl	tworzenie bezpiecznych i wygodnych parkingów dla kierowców zawodowych, poprawa warunków pracy i szkoleń zawodowych;
en	the creation of safe and comfortable rest areas for professional drivers, improving their working conditions and their training;

pl	szybkie zorganizowanie sieci kolejowej nadającej pierwszeństwo przewozom towarowym oraz wypracowanie kultury obsługi klientów w tej szczególnej dziedzinie;
en	the rapid implementation of rail networks giving priority to freight and the development of a genuine customer service culture in this particular domain;

pl	zachęcanie, w razie potrzeby poprzez środki fiskalne, do używania pojazdów wykorzystujących energię ze źródeł alternatywnych bądź biopaliwa trzeciej generacji;
en	the promotion of cars powered by alternative energy and third generation biofuels, where necessary through appropriate taxation measures;

pl	opracowanie prawdziwie europejskiego planu rozwoju pojazdów elektrycznych, co pozwoliłoby Unii Europejskiej na określenie lub udział w określaniu międzynarodowych standardów tego powstającego właśnie sektora;
en	launching a real European plan for the development of electric vehicles which puts the EU in a position to define or help define international standards in an emerging sector;

pl	rozwinięcie pojęcia ekologicznych portów i wprowadzenie autostrad morskich;
en	developing the concept of "green ports" and establishing motorways of the sea;

pl	poprawa warunków pracy i kształcenia zawodowego marynarzy;
en	improving working conditions and vocational training for seafarers;

pl	rozwinięcie autostrad rzecznych i morsko-rzecznych oraz wprowadzenie nowych barek lepiej przystosowanych, zwłaszcza do przewozu naczep i kontenerów;
en	the development of inland waterway and inland-sea motorways and the introduction of new barges, adapted for the transport of semi-trailers and containers;

pl	uwzględnianie kryteriów zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska w wyborze infrastruktury transportowej;
en	taking into account sustainability and environmental protection needs when selecting types of transport infrastructure;

pl	internalizacja kosztów zewnętrznych transportu we wszystkich sektorach, by żaden rodzaj transportu nie znalazł się niesłusznie w gorszej sytuacji, oraz by dowiedzieć się, jakie są realne koszty transportu;
en	the internalisation of external transport costs for all transport sectors to ensure that no single mode of transport loses out and to establish the true cost of transport services;

pl	przyjęcie przez zajmujące się tą dziedziną organy publiczne realistycznych celów dotyczących ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i innych zanieczyszczeń, a także celów zrównoważonego rozwoju w odniesieniu do transportu lokalnego;
en	the adoption by public authorities of realistic targets for cutting emissions of greenhouse gases and other pollutants and of sustainability objectives linked to local transport;

pl	uwzględnianie tych celów przy opracowywaniu systemów transportu publicznego i przy wyborze infrastruktury transportowej;
en	taking account of such objectives when designing public transport systems and choosing;

pl	systematyczne przeprowadzanie rzeczowej i realistycznej oceny oddziaływania przed wprowadzeniem w życie proponowanych środków i polityki w tym obszarze.
en	systematically commissioning solid and realistic impact studies before carrying out any policies or measures that are proposed.

pl	1.6 Z praktycznego punktu widzenia wyzwanie do podjęcia w pracach nad nową polityką transportową polega na zachowaniu dynamiczności tego sektora i jego konkurencyjności przy jednoczesnym dążeniu do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i innych zanieczyszczeń, ułatwienia przesunięcia modalnego, skrócenia odległości przewozów, wspierania transportu przebiegającego płynnie bez formalności i utrudnień granicznych, zachęcania szerszych rzeszy do korzystania ze środków przewozowych o niskim poziomie emisji w przeliczeniu na osobokilometry lub tonokilometry.
en	1.6 In practice, new transport policy is faced with the challenge of maintaining the sector's dynamism and competitiveness whilst at the same time setting targets to curb emissions of greenhouse gases and other pollutant substances, to facilitate modal shift and reduce distances, to promote "clean" transport, and to encourage more people to use low emission modes of transport, as expressed in terms of Km/passenger or Km/good.

pl	Są to: wybór paliw możliwie najbardziej ekologicznych i ze źródeł możliwie najłatwiej odnawialnych, korzystanie z biogazu pochodzącego z recyklingu odpadów, wykorzystanie istniejących struktur (np. opuszczonej infrastruktury kolejowej czy portowej) na nowe usługi w zakresie mobilności, poprawa istniejących obszarów buforowych, ujednolicenie biletów na przejazdy siecią regionalną lub miejską, rozbudowa połączeń autobusowych odrębnymi pasami ruchu, zachęcanie do wspólnego korzystania z samochodów, ułatwianie wymiany informacji między przewoźnikami kolejowymi itd.
en	1.7 This may be achieved through a number of simple steps which have a rapid, direct and tangible effect on costs: selecting the greenest and best renewable fuels, using biogas derived from waste recycling, regenerating existing sites (e.g. abandoned rail or port terminals) and redeveloping them for mobility services, improving interchange facilities where they already exist, harmonising transport tickets for regional and/or urban travel, developing dedicated bus lanes, encouraging car-sharing or facilitating information sharing between rail operators.

pl	1.8 Są też inne rozwiązania, wymagające zdecydowanych wyborów politycznych o poważniejszych skutkach finansowych: utworzenie buforowych parkingów dla pojazdów i zapewnienie alternatywy przewozu, na której można polegać, wprowadzenie centralnego systemu gromadzenia informacji umożliwiającego zarządzanie wjazdami i wyjazdami wszystkich rodzajów transportu na danym obszarze, zadbanie o najwłaściwszy ład urbanistyczny z punktu widzenia ograniczenia zbędnej mobilności, inwestowanie w trasy tramwajowe lub metro, internalizacja kosztów zewnętrznych w cenach sprzedaży usług przewozowych, opracowanie rozwiązań TIK umożliwiających przekazywanie rzetelnych informacji uczestnikom łańcucha mobilności, pomiar wydajności wybranych rodzajów transportu, wprowadzenie procesów opartych na energii ze źródeł odnawialnych, a także odzyskiwanie energii dzięki zastosowaniu lepszych metod (napęd elektryczny dla tramwajów, gazowy dla niektórych pojazdów itd.).
en	1.8 Other solutions also exist which require bold political decisions and involve greater financial outlay: the creation of park and ride facilities served by a reliable transport alternative; the introduction of a central information system monitoring the departures and arrivals of all modes of transport in a given area; establishing the most appropriate form of urban development to curb forced mobility; investment in trams or underground trains; the internalisation of external costs in the cost of transport; the development of ICT to provide actors in the mobility chain with reliable information; gauging the effectiveness of the transport modes chosen; setting up a plan for renewable energy and the recovery of such energy using the best means available (electricity for trams, gas for certain vehicles, etc).

pl	2. Wstęp
en	2. Introduction

pl	2.1 Powstanie jednolitego rynku zakłada skuteczne i wiarygodne systemy przewozu osób i towarów.
en	2.1 The completion of the single market requires an effective and reliable system for the transport of both people and goods.

pl	Globalizacja wymiany handlowej stała się możliwa dzięki rewolucji transportowej i obniżeniu kosztów, zwiększeniu liczby przewoźników, konkurencji i powstaniu infrastruktury.
en	The globalisation of trade itself was made possible by the transport revolution and by price reductions, an increase in the number of carriers, competition and the construction of infrastructure.

pl	2.2 Przewóz, który jest koniecznym elementem życia gospodarczego i zawodowego, jest także niezbędny w życiu osobistym i prywatnym.
en	2.2 Transport is not only vital for economic and professional life, but for people's personal and private lives, too.

pl	Jest on także warunkiem wymiany, a swoboda przemieszczania się jest jedną ze swobód podstawowych.
en	It is a necessary condition for trade, while the freedom to come and go represents a fundamental freedom.

pl	2.3 Stąd też działalność przewozowa jest naturalnie żywotnym elementem gospodarki europejskiej.
en	2.3 Equally, transport activities are clearly an essential part of the European economy.

pl	Odpowiada ona około 7 % PKB i 5 % zatrudnienia. Przyczynia się również do wytworzenia 30 % PKB w przemyśle i rolnictwie oraz 70 % PKB w sektorze usług.
en	They represent approximately 7 % of GDP and account for 5 % of all jobs, and help generate 30 % of the GDP of industry and agriculture and 70 % of GDP of services.

pl	2.4 Należy podkreślić, że obciążenia administracyjne w branży transportowej oraz fakt, że istnieją znaczne różnice w tym względzie pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi są przyczyną powstawania ukrytych kosztów oraz barier w handlu wewnątrzwspólnotowym.
en	2.4 It should be stressed that the significant administrative burdens within the transport sector and the fact that they differ from one Member State are leading to hidden costs and creating barriers to trade within the EU.

pl	Koszty te oraz obciążenia administracyjne są szczególnym ciężarem dla małych i średnich przedsiębiorstw.
en	These costs and administrative burdens hit small and medium-sized businesses particularly hard.

pl	2.5 Choć Unia Europejska może być dumna z efektywności ekonomicznej transportu i z jego konkurencyjności, branża ta wciąż niedostatecznie spełnia kryteria zrównoważonego rozwoju.
en	2.5 While the European Union may be proud of the economic efficiency of its transport, and its competitiveness, the sector continues to be marked by a lack of sustainability.

pl	Tymczasem przewóz odpowiadający tym kryteriom musi nie tylko realizować różne cele gospodarcze, ale także dostosować się do wymagań społecznego i ekologicznego filara rozwoju zrównoważonego.
en	A sustainable transport system must therefore not only ensure that transport can fulfil the various economic duties expected of it but also comply with the social and environmental pillars of sustainable development.

pl	2.6 Samo pojęcie transportu zrównoważonego zakłada stworzenie warunków wzrostu gospodarczego przy jednoczesnym zapewnieniu godnych warunków pracy w zawodach wymagających konkretnych kwalifikacji w działalności charakteryzującej się odpowiedzialnością społeczną i która jest prowadzona bez uszczerbku dla środowiska naturalnego.
en	2.6 The very concept of sustainable transport entails guaranteeing the right conditions for economic growth while ensuring decent working conditions and skilled jobs for socially responsible activity which is not harmful to the environment.

pl	2.7 Pomimo postępu w zakresie napędu pojazdów i jakości paliw, pomimo dobrowolnych zobowiązań producentów, branża przewozowa pozostaje sektorem, w którym stopa wzrostu emisji gazów cieplarnianych pozostaje najwyższa.
en	2.7 Despite the progress made in terms of engine design and fuel quality, and in spite of the voluntary commitments entered into by car manufacturers, the transport sector remains the sector with the highest rate of growth of greenhouse gas emissions.

pl	2.8 Wielkość transportu towarowego stale wzrasta i przekracza wzrost PKB, podczas gdy transport osobowy wzrastał średnio o 1,7 % rocznie w okresie od 1995 r. do 2007 r., czyli poniżej stopy wzrostu PKB w tym samym okresie (2,7 %).
en	2.8 The volume of goods transported has continued to rise, and at a faster rate than GDP growth. Meanwhile, although passenger volumes increased by an average rate of 1,7 % per annum between 1995 and 2007, they remained below the level of GDP growth over the same period (2,7 %).

pl	2.9 Zmiana rodzaju transportu z drogowego na inne, np. na kolejowy czy żeglugę ma ograniczony zasięg od 2001 r.
en	2.9 The shift towards other modes of transport, such as rail and inland waterway transport, has been somewhat limited since 2001.

pl	Co gorsza zaobserwowano również proces przeciwny tzn. powrót do transportu drogowego.
en	Even worse, there has been a move back towards road transport.

pl	2.10 Ponadto branża ta w 97 % zależy od paliw kopalnych, co ma zgubne skutki zarówno dla środowiska, jak i w kontekście uzależnienia energetycznego.
en	2.10 Lastly, the sector continues to be 97 % dependent on fossil fuels, which is harmful both for the environment and in terms of energy dependence.

pl	2.11 Polityka długoterminowa wymaga więc potwierdzenia wydajności naszego transportu, poprawy jego wpływu na środowisko i jego bezpieczeństwa, zwiększenia współmodalności, upowszechniania przesunięć modalnych, polepszenia warunków pracy oraz podjęcia niezbędnych inwestycji.
en	2.11 A long-term policy must therefore ensure that our transport is efficient, curb its environmental impact and improve its safety, increase co-modality, encourage modal transfer, improve working conditions and enable the necessary investments to go ahead.

pl	2.12 Nabiera to jeszcze większego znaczenia w świetle badań zleconych przez Komisję, w których, o ile nie nastąpi załamanie tej tendencji, przewiduje się silny wzrost ruchu transportowego:
en	2.12 This would appear to be all the more important given that the Commission's studies for 2020 forecast a significant surge in transport flow unless trends change:

pl	przewóz w obrębie Europy zachodniej wzrósłby o 33 %;
en	internal transport within western Europe is set to increase by 33 %;

pl	przewóz w obrębie Europy wschodniej wzrósłby o 77 %;
en	internal transport within eastern Europe is expected to rise by 77 %;

pl	przewóz z Europy zachodniej do Europy wschodniej wzrósłby o 68 %;
en	transport from eastern to western Europe is set to grow by 68 %;

pl	przewóz z Europy wschodniej do Europy zachodniej wzrósłby o 55 %.
en	transport from eastern to western Europe is expected to increase by 55 %.

pl	2.13 Jeśli przewidywania te się sprawdzą, dojdzie do ogólnego zatoru głównych arterii komunikacyjnych.
en	2.13 If these forecasts materialise, we shall have widespread congestion on the major axes of communication.

pl	Nadmiar transportu okaże się dla niego samego zabójczy.
en	Too much transport may end up being the death of transport.

pl	W tym kontekście musimy podjąć znaczne wysiłki w zakresie badań i rozwoju dotyczących techniki transportu (napęd, paliwa, wydajność energetyczna, walka z zanieczyszczeniem itd.), inwestycji infrastrukturalnych, poprawy współmodalności, rehabilitacji kolejowego przewozu towarowego, rozwoju śródlądowej i morskiej żeglugi towarowej.
en	We must therefore carry out extensive research and development in transport technology (motoring, fuel, energy efficiency, combating pollution ...) and take significant action to invest in infrastructure, improve co-modality, redevelop rail freight and develop inland waterway or maritime transport.

pl	Żeby zrealizować cele wytyczone przez Komisję w zakresie zmniejszenia emisji dwutlenku węgla, przydałby się nowy plan Marshalla przeznaczony na nowe technologie oraz inwestycje w transport.
en	We need a veritable Marshall Plan for new transport technologies and investments if we are to achieve the Commission's objectives to reduce carbon emissions.

pl	Transportowcy opracowali zresztą pojęcie optymodalności, tzn. optymizacji charakterystyki technicznej, ekonomicznej i ekologicznej łańcuchów transportu towarowego, oraz utworzyli ośrodek poświęcony temu zagadnieniu w Europie.
en	Transport professionals, meanwhile, have developed the concept of opti-modality, i.e. optimising the technical, economic and environmental performance of goods transport chains, and created a circle for opti-modality in Europe.

pl	Należy dążyć do celu polegającego na oddzieleniu wzrostu gospodarczego od negatywnych skutków transportu.
en	The aim is to break the link between economic growth and the negative impact of transport.

pl	2.14 Można postawić pytanie co do charakteru działalności przewozowej, jej przydatności społecznej i gospodarczej.
en	2.14 One issue which has been raised concerns the nature of transport and its social and economic purpose.

pl	Jest to pytanie delikatne.
en	This is a sensitive issue.

pl	Swoboda przemieszczania się jest podstawowym prawem. Ponadto swobodny przepływ osób, towarów i usług jest fundamentalną zasadą leżącą u podstaw Unii Europejskiej, a także reguł kierujących funkcjonowaniem Światowej Organizacji Handlu.
en	The freedom to come and go is a fundamental human right and the free movement of individuals, goods and services is one of the founding principles of the European Union which underpins the rules of the World Trade Organisation.

pl	Kto mógłby decydować o tym, czy działalność przewozowa jest pożyteczna czy nie?
en	Equally, who should establish whether or not transport is useful?

pl	Czy wobec tego pytanie to jest bezpodstawne?
en	Does this mean that this is something of a pointless question?

pl	Nie, gdyż okazuje się, że obecnie koniecznie trzeba dotrzeć do prawdy ekonomicznej i dowiedzieć się, jaki jest rzeczywisty koszt transportu, tzn. w każdym rodzaju transportu należy doprowadzić do internalizacji kosztów zewnętrznych, które dziś ponoszone są przez społeczności lokalne i regionalne, zwłaszcza w odniesieniu do środowiska naturalnego, ale także zdrowia publicznego i bezpieczeństwa.
en	We believe otherwise; today, there is a need to establish the true economic cost of transport, in other words to internalise the external costs generated by each type of transport and paid for today by society at large, especially environmental costs but also public health and safety costs.

pl	Otrzymawszy bardziej realistyczny obraz sytuacji ekonomicznej transportu, czyli obraz bardziej rzeczywistych kosztów, można będzie zredukować niektóre przepływy transportowe na rzecz przewozów krótkodystansowych.
en	By establishing a fairer price for transport services, and setting more realistic costs, we will be able to limit certain transport flows in favour of local transport.

pl	3. Transport lądowy
en	3. Land transport

pl	3.1 W Europie wyznawana jest ostatnio zasada współmodalności, która polega na optymalizacji każdego rodzaju transportu i promowaniu najskuteczniejszej interakcji i najlepszego sposobu uzupełniania się między różnymi rodzajami transportu.
en	3.1 Co-modality has become the watchword in Europe, in other words the principle of optimising all modes of transport and encouraging greater coherence and the most effective interaction possible between the various modes of transport.

pl	80 % przewozów lądowych odbywa się na trasach, które nie przekraczają 100 km.
en	Eighty percent of all land transport involves journeys of less than 100 km.

pl	Należy wobec tego znaleźć właściwy sposób zaspokojenia tego popytu, który może dotyczyć zarówno przewozu drogowego jak i kolejowego na niewielkie odległości, gdyż na krótkich trasach transport rzeczny czy morski wydają się mniej stosowne.
en	It is therefore necessary to come up with an appropriate response to this demand which, apart from road transport, may also be satisfied by local rail transport, as inland waterway or maritime transport seems less practical for very short distances.

pl	W każdym razie należy żywo zachęcać do przesunięć modalnych, kiedy mają one zastosowanie, bowiem w przeciwnym wypadku Unii Europejskiej nie uda się rozwinąć niskoemisyjnej gospodarki transportowej.
en	At any event, vigorous steps should be taken to encourage a modal shift where appropriate, otherwise the EU will not succeed in developing a low-carbon transport economy.

pl	3.2 Transport miejski i regionalny
en	3.2 Urban and regional transport

pl	3.2.1 Ten rodzaj transportu musi dostosować się do specyficznych wymagań.
en	3.2.1 This mode of transport is governed by a number of specific constraints.

pl	W praktyce transport miejski jest źródłem 40 % emisji dwutlenku węgla i 70 % emisji innych zanieczyszczeń pochodzących z transportu drogowego.
en	Urban traffic is responsible for 40 % of CO2 emissions and 70 % of emissions of other pollutants arising from road transport.

pl	Co więcej zatory w ruchu ulicznym poza szkodliwymi skutkami dla zdrowia publicznego i środowiska powodują skutki finansowe, które ocenia się na 2 % PKB Unii Europejskiej.
en	In addition, congestion in cities, apart from its damaging effects on public health and the environment, costs the EU an estimated 2 % of GDP.

pl	Rozwój transportu publicznego jest konieczny, jednak jeśli transport ten ma odpowiadać wymogom usług świadczonych w interesie ogólnym i stanowić alternatywę dla przejazdów samochodem osobowym, musi spełniać pewne warunki, takie jak: częstotliwość, prędkość, bezpieczeństwo, wygoda, dostępność, przystępne ceny, rozbudowana sieć, łatwe połączenia.
en	The development of public transport is clearly a necessity; however, it must meet certain criteria if it is to meet the requirements of providing a genuine service in the public interest and thus present a viable alternative to the passenger car e.g. frequency, rapidity, safety, comfort, accessibility, affordability, size of network, ease of connections etc.

pl	Umożliwia on nie tylko podjęcie wyzwań ekologicznych, ale także wyzwania spójności społecznej, takiego jak przeciwstawienie się izolacji przedmieść.
en	It will enable not only environmental challenges to be met but will also help to tackle social cohesion issues, such as how to overcome suburban isolation.

pl	3.2.2 Wskazane jest korzystanie ze środków transportu na napęd elektryczny, jednak elektryczność też musi być produkowana zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju i, o ile jest to możliwe, bez emisji dwutlenku węgla.
en	3.2.2 Use of electric transport would be desirable; however, the electricity itself should be produced in a sustainable manner and, where possible, without CO2 emissions.

pl	Należy wspierać system wspólnych przejazdów samochodem lub wspólnego korzystania z samochodów.
en	Car-sharing or car-pooling schemes should also be encouraged.

pl	3.2.3 Wskazane byłoby wprowadzenie rzeczywistej polityki zrównoważonej mobilności w miastach.
en	3.2.3 A veritable sustainable urban mobility policy needs to be put in place.

pl	Oznacza to ograniczanie transportu indywidualnego, ewentualnie poprzez wprowadzenie opłat przy wjazdach do miast, ale przede wszystkim poprzez podniesienie jakości transportu publicznego i ułatwienie korzystania z niego, co można osiągnąć dzięki rozwinięciu infrastruktury i usług koniecznych do wprowadzenia skutecznej intermodalności.
en	This would involve curbing the use of private transport, by setting up urban tolls for instance. Above all, however, this would mean improving the quality of public transport and making it more user friendly through the development of the infrastructure and services needed to provide effective inter-modality.

pl	Zważywszy na sytuację finansów publicznych w wielu państwach członkowskich Unii Europejskiej, w niektórych wypadkach można będzie to łatwiej osiągnąć dzięki nawiązaniu partnerstwa publiczno-prywatnego, by zrealizować nowe infrastruktury, takie jak linie autobusowe poprowadzone wyodrębnionymi pasami ruchu, linie tramwajowe czy trolejbusowe i metro, nowe regionalne połączenia kolejowe bądź powrót do wykorzystania porzuconych linii kolejowych, rozwój technologii informacji i komunikacji służących transportowi, modernizacja i uproszczenie wydawania biletów itd.
en	Given the situation of public finances in many EU Member States, this could be made easier in certain cases if the public authorities develop public/private partnerships to construct new infrastructure such as dedicated bus lanes, tram, trolleybus or metro lines, new regional rail networks or to re-instate disused transport routes, develop specialist transport ICT, modernise or simplify ticketing.

pl	3.2.4 Z praktycznego punktu widzenia rzeczywisty postęp przy umiarkowanych kosztach można osiągnąć dzięki wprowadzeniu prostych rozwiązań, takich jak rozwinięcie sieci parkingów buforowych dobrze połączonych ze śródmieściami wielkich aglomeracji, wprowadzenie do eksploatacji linii autobusowych odrębnymi pasami ruchu czy też ponowna eksploatacja połączeń kolejowych, które zostały zamknięte.
en	3.2.4 In practice, common sense measures such as the development of park and ride schemes well connected to urban centres, the introduction of dedicated bus lanes or the reinstatement of disused railway lines should all be capable of ensuring real progress at an affordable cost.

pl	3.2.5 Dzięki udoskonaleniu technik informacyjnych i komunikacyjnych można będzie skutecznie rozwinąć transport intermodalny w ramach rzetelnej terytorialnej polityki zarządzania transportem.
en	3.2.5 Improving information and communication techniques can be an effective means of developing the inter-modality of transport through the implementation of a genuine regional transport management policy.

pl	Technologie te umożliwiają bardziej precyzyjne zarządzanie ruchem i powinny też pozwolić na wypracowanie systemu energetycznej optymalizacji przepływu pojazdów w sieci drogowej.
en	These technologies mean that traffic can be managed more effectively and should make it possible to devise energy optimisation systems for vehicle flow on the road network.

pl	Stwarzają też możliwość informowania podróżnych w czasie rzeczywistym podczas całego okresu przejazdu, uproszczenia i zoptymalizowania procedury wydawania biletów oraz ułatwienia przeprowadzania rezerwacji.
en	They also inform travellers in real time throughout the length of their journey, simplify and optimise ticketing, and make ticket reservation easier.

pl	Dzięki tym technologiom podróżni będą mogli optymalizować swój przejazd, poznać godziny przyjazdów i częstotliwość połączeń, a nawet przygotować bilans energetyczny wybranego przez siebie rodzaju transportu.
en	Thanks to these techniques travellers are able to optimise their journeys, search for timetable or service frequency information and even identify the energy usage of their chosen mode of transport.

pl	TIK staną się także środkiem prowadzącym do osiągnięcia synergii między różnymi rodzajami transportu, wykorzystywanymi infrastrukturami i wydajnością energetyczną.
en	ITC therefore act as a means of synergising modes of transport, infrastructure use and energy efficiency.

pl	3.2.6 Problemy związane z zarządzaniem systemami transportu często wykraczają poza ramy jednej gminy, a system dotyczy dużego obszaru wokół ośrodka miejskiego.
en	3.2.6 Transport system management problems often extend beyond the confines of a single local authority and can affect a wide area outside an urban centre.

pl	W dużych i spójnych strefach geograficznych możliwe byłoby utworzenie z inicjatywy właściwych władz lokalnych rzeczywistych organów zarządzających mobilnością, na przykład w formie powierzenia wykonania usługi publicznej.
en	Based on the initiative of local authorities, genuine mobility management services may be set up covering a large and well-defined geographical area, e.g. through the delegation of public powers.

pl	Do zadań takich organów zarządzających należałoby:
en	These mobility management services would have the following missions:

pl	analizowanie mobilności na konkretnym obszarze z uwzględnieniem podmiotów lokalnych, przepływów pasażerskich, warunków geograficznych i urbanistycznych itd.;
en	to analyse passenger flow, geographical and urban constraints and other factors in the regions concerned, taking account of local operators;

pl	optymalizacja oferty w zakresie mobilności oraz dostosowanie jej do stwierdzonych potrzeb;
en	to optimise and tailor mobility services to identified needs;

pl	zarządzenie usługami horyzontalnymi (transsektorowymi), takimi jak: informacja, wydawanie biletów, bilety elektroniczne, transport na życzenie, transport osób o ograniczonej mobilności, wspólne korzystanie z samochodów itd., by usprawnić intermodalność;
en	to oversee a variety of cross-cutting services to facilitate inter-modality: information, ticketing and tele-ticketing, on request transport services, transport for persons with limited mobility, car sharing;

pl	przeprowadzanie kontroli zarządzania mobilnością i jej oddziaływania na środowisko.
en	to carry out audits of mobility management and its environmental impact.

pl	3.2.7 Instancja organizująca te usługi miałaby oczywiście całkowitą swobodę wyboru lokalnych wykonawców, taryf, określenia swej polityki dotyczącej przewozów, przejazdów oraz zagospodarowania przestrzennego.
en	3.2.7 The organising authority would, naturally, retain its right to select local operators, to set tariffs and to formulate transport, travel and local planning policy.

pl	Gwarantowałaby przejrzystość umów, określała cele do zrealizowania w ramach umów, które obowiązywałyby organ zarządzający i zainteresowane społeczności, określała wymagania jakościowe dotyczące świadczonych usług itd.
en	It would help ensure the transparency of contracts, draw up binding target commitments for both the management services and the local authority concerned, and identify service quality targets.

pl	3.2.8 EKES podkreślał już decydującą rolę władz lokalnych w organizowaniu transportu publicznego i zagospodarowaniu przestrzennym.
en	3.2.8 The EESC has already highlighted that local authorities play a decisive role in the organisation of public transport and local and regional planning.

pl	Zasada pomocniczości z pewnością ma zastosowanie w tej dziedzinie, jednak Unia Europejska słusznie pragnie promować bardziej zrównoważony model transportu miejskiego.
en	The subsidiarity principle certainly has a role to play in this area but nonetheless, the European Union quite rightly wishes to promote the most sustainable urban transport models possible.

pl	Przyznała już ona dotacje w ramach funduszy strukturalnych i funduszu spójności, a także w ramach programu CIVITAS.
en	It has already allocated financing via the structural and cohesion funds as well as through the CIVITAS programme.

pl	Wskazane byłoby, aby UE rozwinęła wymianę sprawdzonych rozwiązań w zakresie transportu miejskiego, ale także, by w ramach kolejnego programu ramowego finansowała badania na temat powiązań między transportem a zagospodarowaniem obszarów miejskich.
en	The EU should not only boost the exchange of urban transport best practices but also finance research efforts on the interaction between transport and urban development under the next framework programme.

pl	3.3 Transport towarowy na obszarach miejskich
en	3.3 Freight transportation in urban areas

pl	3.3.1 Ten rodzaj transportu jest źródłem znacznego ruchu drogowego.
en	3.3.1 This type of transport generates a significant volume of traffic.

pl	Na przykład w Paryżu odpowiada on 20 % ruchu drogowego i 26 % emisji gazów cieplarnianych.
en	In Paris, for example, it accounts for 20 % of all traffic and 26 % of GHG emissions.

pl	Dlatego też należy optymalizować logistykę transportu miejskiego i, gdzie tylko jest to możliwe, tworzyć warunki umożliwiające przesunięcie modalne w kierunku transportu kolejowego i wodnego śródlądowego.
en	We therefore need to optimise urban transport logistics and, where possible, encourage a modal shift towards rail or inland waterway transport.

pl	3.3.2 Mogłoby to polegać na:
en	3.3.2 The following may be considered:

pl	dostawach zbiorczych dzięki utworzeniu obszarów objętych dostawami na krótkich trasach, a w pobliżu sąsiadujących ze sobą przedsiębiorstw i instytucji utworzenie parkingów i przystanków przeładunkowych;
en	grouping together deliveries, through the creation of local delivery zones, parking spaces and loading bays close to neighbouring organisations and businesses;

pl	utworzeniu miejskich ośrodków dystrybucji, by zapewnić dostawy do ścisłego śródmieścia, wprowadzeniu ograniczenia tonażu, obowiązku korzystania z platform logistycznych, optymalizacji załadowania, korzystania z pojazdów elektrycznych;
en	setting up urban distribution centres, to ensure deliveries in the city centre, along with load restrictions, mandatory use of logistics platforms, optimised fuel tanking, use of electric vehicles;

pl	w miarę możliwości zachowania w obrębie miast połączeń kolejowych przy zapewnieniu dostępu do niej wszystkim przedsiębiorcom;
en	maintaining rail facilities in urban areas wherever possible, with guaranteed access for all operators;

pl	w wielkich miastach położonych nad rzekami rozwinięcie infrastruktury portów rzecznych.
en	developing inland waterway port infrastructures in large urban areas situated alongside rivers.

pl	3.4 Drogowy transport towarowy
en	3.4 Road haulage

pl	3.4.1 Wzrost natężenia drogowego transportu towarowego stawia nas przed następującymi wyzwaniami: wzrostem emisji dwutlenku węgla, silnym uzależnieniem sektora transportu od paliw kopalnych, koniecznością udoskonalenia infrastruktury, zwłaszcza pod względem bezpieczeństwa, zapewnieniem warunków i środowiska pracy sprzyjających wykonywaniu zawodu kierowcy.
en	3.4.1 The growth of road freight transport has meant that there is a need to address a series of challenges: growing CO2 emissions, the high dependency of the transport sector on fossil fuels, as well as a need to improve infrastructure, particularly its safety, and to ensure that drivers have a favourable working environment and good working conditions.

pl	3.4.2 W przypadku emisji dwutlenku węgla wskazana byłaby intensyfikacja badań i rozwoju na rzecz ich ograniczenia, zwłaszcza chodzi tu o prace nad nowymi silnikami oraz nad alternatywnymi źródłami energii.
en	3.4.2 Regarding CO2 emissions, action should be taken to step up research and development to curb emissions, particularly by developing new engines and alternative energy sources.

pl	Promowanie, dzięki instrumentom fiskalnym, produktów lub instrumentów na rzecz alternatywnego napędu i zmniejszenia emisji dwutlenku węgla jest bardziej skuteczne, gdy prowadzona jest ambitna polityka w zakresie badań.
en	Tax-related measures to promote products and/or measures geared towards alternative propulsion techniques and the reduction of CO2 emissions will be all the more effective if an ambitious research policy is in place.

pl	Internalizacja kosztów zewnętrznych [1] w tym aspekcie musi zostać zastosowana do wszystkich środków transportu w sprawiedliwy sposób.
en	The internalisation of external costs [1] must therefore apply to all modes of transport in a fair and balanced manner.

pl	3.4.3 Znalezienie rozwiązań technologicznych oraz zastosowanie technologii informacyjnych i komunikacyjnych w drogowym transporcie towarowym będą miały istotne znaczenie w podejmowaniu wyzwań, przed którymi stoi ten sektor, w zmniejszeniu zależności energetycznej, emisji pochodzących z pojazdów i przeciążenia sieci drogowej.
en	3.4.3 It will be vital to develop technological solutions and to introduce ICT technologies tailored to freight road transport if we are to address the challenges facing the sector, limit energy dependence, vehicle emissions and network congestion.

pl	Należałoby opracować jasne ramy umożliwiające wprowadzanie nowych technologii, obejmujące stworzenie standardów otwartych, które gwarantują interoperacyjność, oraz zwiększyć wydatki na badania i rozwój technologii, które jeszcze nie są na tyle zaawansowane, by można było je wprowadzić na rynek.
en	A clear framework is needed to introduce new technologies, with the creation of open standards, to ensure interoperability, and to increase R&D spending on technology still requiring further development before its introduction onto the market.

pl	Technologii tych należy używać także, by zmniejszyć częstotliwość pustych przejazdów dzięki lepszemu wykorzystaniu informacji w logistyce.
en	Such technologies must also be used to reduce the frequency of trips by empty vehicles through a better application of information to logistics.

pl	Mogą się one również znacznie przyczynić do poprawy bezpieczeństwa transportu.
en	They may be of great interest in improving transport safety.

pl	3.4.4 W trosce o bezpieczeństwo kierowców i ich ochronę przed kradzieżami i aktami przestępczymi należy także poprawić infrastrukturę, zwłaszcza parkingi i miejsca do odpoczynku, które byłyby odpowiednio wyposażone, a także bezpieczne i strzeżone.
en	3.4.4 Infrastructure should also be improved, especially through the provision of fully equipped, secure and monitored rest areas and facilities to protect drivers against theft and other criminal acts, and ensure their safety.

pl	3.4.5 Należy zadbać o atrakcyjność zawodu kierowcy, dzięki zagwarantowaniu dobrych warunków i środowiska pracy, takich jak określony przepisami czas pracy, zharmonizowany czas jazdy i odpoczynku, które byłyby nie tylko zapisane w prawie, ale także rzeczywiście wprowadzane w życie [2].
en	3.4.5 We need to ensure that professional driving continues to be an attractive occupation by guaranteeing a favourable working environment and good conditions, such as regulated working time, with harmonised driving hours and rest periods, and to ensure that such measures are not empty legislative promises but that they are actually implemented in practice [2].

pl	3.5 Transport kolejowy
en	3.5 Rail transport

pl	3.5.1 O ile poprawia się raczej sytuacja kolejowych przewozów pasażerskich, zwłaszcza dalekobieżnych, dzięki szybkiej kolei, to kolejowe przewozy towarowe pozostają sektorem niedostatecznie rozwiniętym i obejmują około 8 % przewożonych towarów.
en	3.5.1 While there has been a general increase in the number of rail passengers, particularly over long distances with high speed rail links, rail freight transport remains at a low level, accounting for 8 % of all goods transport.

pl	Ogólnie, należy czuwać nad tym, by unowocześnianie i zwiększanie konkurencyjności kolei odbywało się z możliwie jak najlepszym uwzględnieniem wymogów bezpieczeństwa oraz ciągłości świadczenia usług w wypadku sezonowych zaburzeń pogody.
en	In general, steps should be taken to see that when carrying out modernisation and improving competitiveness on the railways, maximum attention is paid to safety requirements and the need to ensure continuity of service during periods of bad weather.

pl	3.5.2 EKES popiera wniosek Komisji Europejskiej dotyczący sieci kolejowej nadającej pierwszeństwo przewozom towarowym, jednak należy zadbać o wypracowanie pewnej kultury obsługi klientów, podejście handlowe i konkurencyjność.
en	3.5.2 The EESC supports the Commission's proposal to set up rail networks giving priority to freight. However, there is a need to instil a customer service culture, which is competitive and business-minded.

pl	Otwarcie tego sektora na konkurencję powinno ułatwić tę transformację.
en	Opening services up to competition should make this transition easier.

pl	3.5.3 Pomysł utworzenia sieci kolejowej, w której priorytetem jest przewóz towarowy, polega na wyznaczeniu godzin i obszarów geograficznych, w których pociągi towarowe mają pierwszeństwo korzystania z sieci bez szkody dla przejazdu pociągów pasażerskich.
en	3.5.3 The principle behind a priority freight network is to identify time slots and specific locations where freight trains would benefit from priority passage, without disrupting passenger train traffic.

pl	3.5.4 Warto przypomnieć, że w Unii Europejskiej mamy już kilka przykładów takich połączeń, gdzie niektóre linie są zarezerwowane dla przewozów towarowych, jak np. Betuwe line między portem w Rotterdamie a Niemcami.
en	3.5.4 It should be noted that a number of such schemes have already been set up in the European Union, and that some lines are even reserved exclusively for freight transport such as the Betuwe line between the port of Rotterdam and Germany.

pl	Można też przytoczyć projekty New opera i Ferrmed.
en	The New opera and Ferrmed projects should also be mentioned in this context.

pl	3.5.5 Rozwinięcie kolejowych przewozów towarowych możliwe jest pod pewnymi warunkami, takimi jak:
en	3.5.5 The development of rail freight transport is possible, provided that certain conditions are met:

pl	oferowanie rzeczywistej usługi logistycznej, a nie tylko zwykłej usługi przewozowej,
en	it offers a genuine logistics service rather than just a transport service;

pl	obniżenie kosztów, by proponować bardziej konkurencyjną ofertę,
en	it succeeds in lowering costs to become more competitive;

pl	osiągnięcie wyższego poziomu niezawodności świadczonych usług,
en	it provides a more reliable service;

pl	uzyskanie rozsądnego czasu przejazdu całej trasy od nadawcy do odbiorcy,
en	it is capable of guaranteeing reasonable "end to end" journey times;

pl	oferowanie bardziej elastycznych usług oraz większej elastyczności rozwiązań na wypadek zakłóceń w ruchu.
en	it offers more flexibility in supply and is more responsive in the event of traffic disruption.

pl	3.5.6 Rozwój kolejowych przewozów towarowych wymaga też rozbudowy intermodalnych platform kombinowanego transportu kolejowo-drogowego.
en	3.5.6 The development of rail freight transport also requires the development of inter-modal road-rail transport platforms.

pl	W tym kontekście należy się cieszyć z odblokowania projektu połączenia kombinowanego kolejowo-drogowego Lyon-Turyn. Jednak po okresie dość chaotycznego rozwoju transportu drogowo-kolejowego należy obecnie promować magistrale kolejowe transportu drogowo-kolejowego (np. autostrada alpejska czy linia Lorry rail pomiędzy Perpignan i Luksemburgiem), a także autostrady morskie, jak np. francusko-hiszpański projekt Fres Mos pomiędzy Nantes Saint Nazaire a Gijon.
en	In this context, we can only be delighted by the inauguration of the road-rail transport link between Lyon and Turin, but after a period of uncertain development for road-rail transport the time has now come to promote road-rail highways (such as the alpine highway or the lorry-rail link between Perpignan and Luxembourg) and maritime highways such as the Franco-Spanish Fres Mos project between Nantes Saint Nazaire and Gijon.

pl	3.6 Pojazdy samochodowe
en	3.6 Passenger cars

pl	3.6.1 Pakiet energetyczno-klimatyczny narzuca producentom poważne wymagania.
en	3.6.1 The climate/energy package has imposed a number of important restrictions on car manufacturers.

pl	Wskazane jest budowanie nowych samochodów wykorzystujących energię ze źródeł alternatywnych, zwłaszcza pojazdów elektrycznych i hybrydowych.
en	There is a need to develop new alternative fuel vehicles, especially electric or hybrid motor cars.

pl	Ważne jest także, by nie zaprzestać prac nad biopaliwami.
en	Equally, it is important to maintain an open debate regarding biofuel.

pl	Obecnie prowadzone są prace nad bardziej wydajnymi biopaliwami trzeciej generacji, np. produkowanymi z wodorostów, co pozwoli uniknąć konfliktu dotyczącego przydzielania terenów na ich produkcję z gruntami ornymi pod produkcję rolną przeznaczoną na żywność dla ludzi.
en	Today, we are witnessing the development of higher performing third generation biofuels, especially algae-based fuel, which can help avoid conflict over the use of arable land earmarked for the cultivation of agricultural produce for human consumption.

pl	3.6.2 Poza kwestiami związanymi z dostępnymi technologiami i pojazdami dostępnymi na rynku są jeszcze inne dziedziny, w których dokonuje się postęp, zwłaszcza w zakresie energooszczędności i obszarów, które obecnie są przeciążone z powodu nadmiernego ruchu samochodowego.
en	3.6.2 Alongside developments in the technologies and vehicles available on the market, there have been other areas of progress, especially with regard to saving energy and space that is currently congested because of cars.

pl	Dotyczy to szkoleń z oszczędnej techniki jazdy prowadzonych w niektórych wielkich przedsiębiorstwach i instytucjach, wspólnych przejazdów samochodem i korzystania ze wspólnych samochodów, udostępniania małych pojazdów elektrycznych do wynajęcia w niektórych miastach.
en	This concerns action such as courses on energy and cost saving measures, which have been organised by certain large companies or public sector bodies, the creation of car sharing or car pooling schemes or the decision by certain towns to make small electric vehicles available for hire.

pl	3.7 Pokonywanie trasy pieszo i rowerem
en	3.7 Walking and cycling

pl	3.7.1 Należy zachęcać do stosowania tych rozwiązań w miastach, choć może ono być ograniczone przez warunki topograficzne, klimat oraz wiek użytkowników.
en	3.7.1 The development of these modes of transport should be encouraged in urban areas, although they are constrained by topographical and climate considerations and the age of the persons involved.

pl	Niemniej oczywiste jest, że samorządy lokalne powinny zająć się wyznaczeniem bezpiecznych ścieżek rowerowych, gdyż jedną z przeszkód w korzystaniu z rowerów jest potencjalne ryzyko związane z ruchem samochodowym.
en	However, it is clear that local authorities should develop safe cycle tracks, as one of the obstacles preventing the development of bicycle use is the potential danger from cars.

pl	4. Transport morski
en	4. Maritime transport

pl	4.1 Duża część międzynarodowej wymiany handlowej odbywa się drogą morską.
en	4.1 Maritime transport forms the backbone of international trade.

pl	Transport morski ucierpiał w okresie kryzysu i obecnie charakteryzuje się nadwyżką zdolności przewozowych.
en	The sector is suffering the effects of the crisis and is currently facing a problem of overcapacity.

pl	Nie można jednak dopuścić do dekapitalizacji oraz do utraty kompetencji zawodowych i wiedzy eksperckiej, co w chwili wznowienia działalności okazałoby się brzemienne w skutkach, tym bardziej, że europejski transport morski zajmuje czołowe miejsce w świecie i wskazane jest utrzymanie równych warunków konkurencji i konkurencyjności floty europejskiej, która jest atutem Unii Europejskiej.
en	We must avoid under-investment and the loss of skills and know-how, the effects of which would be disastrous when the economy begins to recover, especially as European maritime transport is the absolute world leader in the sector and as we need to ensure a level playing field and maintain the competitiveness of the European fleet, which represents a veritable asset for the European Union.

pl	4.2 Paliwa
en	4.2 Fuels

pl	4.2.1 Statki używają silnie zanieczyszczających paliw żeglugowych będących ubocznym produktem naftowym.
en	4.2.1 Seagoing vessels use highly polluting oil by-products.

pl	Poza koniecznym postępem technologicznym należy wspólnie z przedstawicielami tej branży zastanowić się na tym, w jaki sposób zrekompensować negatywny wpływ na środowisko.
en	Notwithstanding the need for technological development, we should examine together with the profession how best we can offset this adverse effect on the environment.

pl	Jeśli system uprawnień do emisji dwutlenku węgla nie zostanie przyjęty, być może trzeba będzie zastanowić się nad podatkiem ekologicznym?
en	If the CO2 quota system is not suitable, we could perhaps consider introducing an eco-tax.

pl	Zagadnienie to powinno stać się przedmiotem dyskusji na forum międzynarodowych organizacji morskich.
en	This issue should be discussed by international maritime bodies.

pl	4.2.2 W każdym razie Komitet potwierdza swe poparcie dla inwestycji w badania i rozwój w dziedzinie ekologicznych statków, paliw i portów, jednocześnie nalegając na konieczność wytyczenia autostrad morskich przewidzianych w programie TEN.
en	4.2.2 In any event, the Committee reaffirms its support for investment in research and development into sea-going vessels, fuel and green ports, and also insists that the motorways of the sea outlined in the TEN programme be fully implemented.

pl	4.3 Bezpieczeństwo
en	4.3 Safety

pl	4.3.1 Nie sposób uciec przed nieprzewidywalnością morza i uniknąć zatonięć, ale w zakresie projektowania i konserwacji statków należy zrobić wszystko, by zapewnić bezpieczeństwo pasażerów i załóg.
en	4.3.1 One can never truly avoid the perils of the sea or the danger of shipwreck but everything must be done to ensure passenger and crew safety, both in the field of ship design and maintenance.

pl	Europejskie przepisy bezpieczeństwa na morzu należą do najbardziej wyczerpujących na świecie.
en	European law on maritime safety is among the most comprehensive and detailed such legislation in the world.

pl	Niemniej należy bezwzględnie i z żelazną konsekwencją walczyć z niedozwolonym opróżnianiem zbiorników na pełnym morzu.
en	Equally, there is a need to step up the fight against illegal degassing through a firm and stringent approach.

pl	4.4 Kształcenie
en	4.4 Training

pl	4.4.1 Utrzymanie i rozbudowanie europejskiego transportu morskiego zakłada, że młodzi ludzie będą wybierali zawody związane z morzem i będą chcieli pozostawać w tych zawodach.
en	4.4.1 If we are to maintain and develop European maritime transport, young people need to choose maritime careers and show an interest in remaining there.

pl	Należy poprawić jakość kształcenia marynarzy oraz warunki pracy i życia na statkach, a także wzmocnić załogi pokładowe.
en	We should improve the quality of training given to seafarers, along with their living and working conditions at sea and strive to boost crew numbers.

pl	5. Śródlądowy transport wodny
en	5. Inland water transport

pl	5.1 Wodny transport śródlądowy jest silnie rozwinięty w Europie północnej. Mógłby on jednak zostać bardziej rozbudowany na pozostałych obszarach.
en	5.1 Inland water transport is widely developed in the north of Europe yet could be developed further in other countries.

pl	Podobnie jak w inicjatywach transportu morskiego wskazane byłoby zastanowienie się nad pomysłem utworzenia autostrad rzecznych i rzeczno-morskich, tym bardziej że ten typ transportu zużywa trzy do czterech razy mniej energii i tyleż razy mniej emituje w porównaniu z transportem drogowym.
en	In parallel with the steps taken in the maritime sector, consideration should be given to the concept of inland waterway motorways and inland-sea motorways, all the more so given that the energy consumption and emissions of this type of transport is three to four times lower than that of road transport.

pl	Innowacji tej nie można będzie zrealizować bez wprowadzenia do żeglugi nowych rodzajów statków i stworzenia platform portowych i logistycznych.
en	This innovative concept can only be developed through the introduction of new types of vessels and by setting up port and logistics platforms.

pl	5.2 Statki rzeczno-morskie oraz barki do żeglugi śródlądowej są kluczowymi elementami utworzenia nowych usług żeglugi śródlądowej, ich skuteczności i rentowności dzięki temu, że odpowiadają one żegludze śródlądowej pod względem możliwości przewozowych, rozwijanej prędkości, charakterystyki portowej i nawigacyjnej.
en	5.2 Hybrid inland waterway/sea-going vessels and river barges are a key factor in the process of establishing new inland waterway services. They are vital for ensuring that such services are efficient and profitable and must be specially tailored in terms of their capacity and speed, and meet port and navigational requirements.

pl	Chodzi o optymalizację wymiarów statków i barek, by dostosować je do przewozu naczep i kontenerów.
en	This involves optimising the dimensions of vessels and barges to enable the transportation of semi-trailers and containers in particular.

pl	6. Transport lotniczy
en	6. Airborne transport

pl	6.1 Odpowiada on za obecność w atmosferze 3 % dwutlenku węgla.
en	6.1 Airborne transport is responsible for 3 % of the CO2 present in the atmosphere.

pl	Należy podkreślić, że wzrost emisji był dwa razy mniejszy niż wzrost ruchu lotniczego w okresie od 1990 r.
en	It should be stressed that emissions have increased at less than half the rate of the growth in traffic since 1990.

pl	Transport lotniczy zostanie objęty systemem handlu przydziału emisjami.
en	Airborne transport will be covered by the CO2 emissions trading scheme and, similarly to VAT, the Commission has raised the problem of kerosene taxation for transport within the EU.

pl	Komisja podjęła kwestię opodatkowania paliwa lotniczego oraz podatku VAT w transporcie wewnątrzwspólnotowym.
en	6.2 Airborne transport has developed as a result of the liberalisation of the sector and the emergence of low cost airlines.

pl	6.2 Rozwój transportu lotniczego jest wynikiem liberalizacji tej branży oraz powstania tanich linii lotniczych, któremu towarzyszyło przydzielanie dotacji publicznych, a wskazane byłoby, żeby dołączono do nich obowiązek wprowadzenia polityki rekompensat przez przedsiębiorstwa korzystające z tych dotacji.
en	However, the localisation of these companies has often been accompanied by the award of public subsidies which should in turn entail a requirement for the beneficiary companies to implement offset policies.

pl	6.3 Kiedy porusza się zagadnienie polityki w zakresie transportu lotniczego, podstawową sprawą jest bezpieczeństwo lotnicze.
en	6.3 The issue of air safety is obviously a key one when considering air transport policy.

pl	Unia Europejska powinna być gotowa do ustanowienia międzynarodowego systemu bezpieczeństwa lotniczego i powinna dążyć do jego wprowadzenia podczas międzynarodowej konferencji ICAO, która odbędzie się w marcu w Montrealu.
en	The EU should be at the forefront in establishing an international air safety system and act accordingly at the ICAO international conference to be held in Montreal in March.

pl	6.4 Należy także dobrze przygotować się do drugiego etapu realizacji planu Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej, który nastąpi po 2012 r. oraz sfinalizować trudne negocjacje dotyczące transportu lotniczego prowadzone przez Unię Europejską ze Stanami Zjednoczonymi.
en	6.4 Finally, the move to the second phase of the "open sky" project after 2012 should be well prepared and the difficult negotiations between the USA and the EU should be brought to a successful conclusion.

pl	7. Infrastruktura
en	7. Infrastructure

pl	7.1 EKES zawsze popierał program transeuropejskich sieci transportowych.
en	7.1 The EESC has always supported the trans-European transport networks programme.

pl	Komitet potwierdza swe poparcie dla tego programu, jednak niepokoją go trudności z zapewnieniem środków na jego realizację oraz jej opóźnienia.
en	It reaffirms its support for this programme but is concerned about financing difficulties and delays.

pl	7.2 Okazuje się, że Europa w rozszerzonym składzie ma wysokie zapotrzebowanie na infrastrukturę transportową, oraz że należy zastanowić się nad dostosowaniem istniejących instrumentów finansowych, a może nawet nad opracowaniem nowych instrumentów.
en	7.2 It notes that the needs of the enlarged Europe in the field of transport infrastructure have grown and some thought has to be given to the matter of how to adapt existing financial instruments, or even create new ones.

pl	Wszelkie rozważania powinny doprowadzić do stworzenia możliwości budowy trwałej infrastruktury dzięki powiązaniu publicznych i prywatnych środków finansowych, wykorzystaniu nowych zasobów pozabudżetowych itd.
en	All such thoughts should be focused on finding ways of setting up sustainable infrastructures: combining public and private funding, mobilising new, non-budgetary resources etc. ...

pl	7.3 Należy podkreślić, że infrastruktura transportowa odgrywa ważną rolę w rozwoju społeczno-gospodarczym i spójności regionalnej.
en	7.3 It must be stressed that transport infrastructure plays a very important role in socio-economic development and in regional cohesion.

pl	Jednak infrastruktura transportowa jest także fundamentem transportu zrównoważonego, w którym uwzględnia się aspekt środowiska naturalnego.
en	However, transport infrastructure also represents the cornerstone of a sustainable and environmentally friendly transport system.

pl	Wybór rodzaju infrastruktury ma więc istotne znaczenie.
en	The type of infrastructure used is therefore a matter of pivotal importance.

pl	Łatwy dostęp do regionów oraz ich integracja w skali kraju i Europy muszą odzwierciedlać podejście polegające na popularyzowaniu infrastruktury uwzględniającej rozwój zrównoważony i ochronę środowiska naturalnego.
en	We must help develop the accessibility of the regions and integrate them into national and European structures by promoting infrastructure which is sustainable and environmentally friendly.

pl	7.4 Wskazane jest, by przyszłe wytyczne dotyczące TEN-T, które zostaną przedstawione na początku 2011 r., jasno ukazywały, że Unia Europejska zdecydowała się na upowszechnianie transportu niskoemisyjnego.
en	7.4 The future guidelines for the TEN-T which will be submitted at the beginning of 2011 should clearly reflect the EU's choice of favouring low-carbon transport.

pl	7.5 EKES potwierdza bezwarunkowe poparcie dla programu GALILEO i podkreśla konieczność jego realizacji bez dalszych opóźnień.
en	7.5 The EESC reaffirms its unwavering support for the GALILEO programme and stresses the need for it to be brought into operation without further delay.

pl	8. Internalizacja kosztów związanych ze środowiskiem naturalnym
en	8. Internalisation of environmental costs

pl	8.1 Wszyscy są zgodni co do konieczności internalizacji kosztów transportu związanych ze środowiskiem naturalnym.
en	8.1 There is broad agreement regarding the need to internalise the environmental costs of transport.

pl	W przeciwnym wypadku pokrywają je samorządy, a ponadto może to zachęcać do niewłaściwych zachowań ekonomicznych, np. przywozu z bardzo odległych miejsc produktów, które można sprowadzić z niezbyt odległych okolic.
en	If this internalisation does not take place, it will be the public at large who will have to bear these costs. What is more, this may encourage some rather questionable economic practices since it results in the transport over significant distances of products which could be provided from closer to home.

pl	Zdaniem EKES-u najskuteczniejszym środkiem internalizacji dużej części wpływu na środowisko powinien być podatek od emisji dwutlenku węgla.
en	The EESC believes that a carbon tax would be the most effective way of internalising a major part of the environmental impact.

pl	Podatek taki stanowiłby dla przedsiębiorstw silną zachętę do tego, by same poszukiwały sposobów zmniejszenia powodowanych przez nie emisji CO2, a tym samym ich niekorzystnego wpływu na środowisko.
en	This would give firms a strong incentive to finds ways of reducing their carbon dioxide emissions and thus their environmental impact.

pl	8.2 Zasadniczo niemożliwe jest odrzucenie pomysłu wprowadzenia winietek ekologicznych, nawet jeśli zasady i skutki tej procedury muszą jeszcze zostać starannie przeanalizowane.
en	8.2 The ecolabel is a procedure which it is impossible to dismiss outright, even if the details of its implementation and its impact need to be studied with care.

pl	Możliwość tę należałoby zresztą przewidzieć dla transportu lotniczego i morskiego w ramach właściwych organów międzynarodowych (ICAO i IMO).
en	This principle should be considered for both air and sea transport within the appropriate international bodies (ICAO and IMO).

pl	Wznowienie dyskusji na temat przeglądu dyrektywy w sprawie eurowiniety jest pożądane, jednak nie należy w niej zapomnieć o tym, że zasada internalizacji kosztów zewnętrznych musi mieć powszechne zastosowanie do wszystkich rodzajów transportu.
en	It would be desirable to re-open the debate on the revision of the "Eurovignette" directive, though it should be borne in mind that the principle of the internalisation of external costs should be comprehensively applied to all modes of transport.

pl	Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Emisje z transportu drogowego: konkretne środki służące przezwyciężeniu zastoju"
en	Opinion of the European Economic and Social Committee on "Emissions from road transport -- concrete measures to overcome stagnation"

pl	(opinia z inicjatywy własnej)
en	(Own-initiative opinion)

pl	(2009/C 317/04)
en	(2009/C 317/04)

pl	Sprawozdawca: Edgardo Maria Iozia
en	Rapporteur: Mr Iozia

pl	Dnia 17 stycznia 2008 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie:
en	On 17 January 2008 the European Economic and Social Committee, acting under Rule 29(2) of its Rules of Procedure, decided to draw up an own-initiative opinion on

pl	 "Emisje z transportu drogowego: konkretne środki służące przezwyciężeniu zastoju".
en	Emissions from road transport - concrete measures to overcome stagnation.

pl	Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 26 czerwca 2009 r.
en	The Section for Transport, Energy, Infrastructure and the Information Society, which was responsible for preparing the Committee's work on the subject, adopted its opinion on 26 June 2009.

pl	Sprawozdawcą był Edgardo Maria IOZIA.
en	The rapporteur was Mr Iozia.

pl	Na 455. sesji plenarnej w dniach 15 - 16 lipca 2009 r. (posiedzenie z 16 lipca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 109 do 7 - nikt nie wstrzymał się od głosu - przyjął następującą opinię:
en	At its 455th plenary session, held on 15 and 16 July (meeting of 16 July), the European Economic and Social Committee adopted the following opinion by 109 votes to seven.

pl	1. Wnioski i zalecenia
en	1. Conclusions and recommendations

pl	1.1. W walkę z zanieczyszczeniem powietrza atmosferycznego i zanieczyszczeniem hałasem zaangażowanych jest wiele instytucji.
en	1.1 Combating air and noise pollution involves a range of institutions.

pl	Kluczową rolę odgrywają europejskie instytucje wspólnotowe, które odpowiadają za promowanie i aktualizację przepisów, a także państwa członkowskie odpowiedzialne za ich wdrażanie poprzez wydawanie przepisów wykonawczych i władze lokalne, na których spoczywa odpowiedzialność za kontrolę zanieczyszczeń i hałasu.
en	A key role is played by the European Community institutions, which are responsible for promoting and updating legislation, by the Member States whose responsibility it is to put this legislation into practice by means of implementing provisions, and by local authorities, who are responsible for monitoring pollution and noise.

pl	Odpowiedzialność za zahamowanie postępów ma charakter zbiorowy i władze wszystkich szczebli powinny się bardziej zaangażować na rzecz wyeliminowania lub jak największego ograniczenia zagrożeń dla zdrowia obywateli i ich dobrobytu.
en	The responsibility for the fact that progress has stagnated is a shared one, and every level of responsibility should step up its efforts to eliminate or minimise the risks to public health and wellbeing.

pl	1.2. Emisje z drogowego transportu prywatnego, publicznego i towarowego powodują choroby oraz pogorszenie jakości życia, zwłaszcza mieszkańców obszarów miejskich, do których należy ponad 75 % obywateli europejskich.
en	1.2 Emissions from private, public and goods road transport cause serious illness and erode quality of life, especially for urban populations, representing more than 75 % of European citizens.

pl	Pomimo inicjatyw Komisji, która ostatnio dostosowuje europejskie prawodawstwo za pomocą pakietu w sprawie ekologicznego transportu, w państwach członkowskich daje się wciąż zauważyć zahamowanie postępów w walce z zanieczyszczeniem powietrza i hałasem spowodowanym ruchem ulicznym.
en	In spite of the Commission's initiatives, such as its recent Greening Transport package, to adjust European legislation, in the Member States progress in combating air and noise pollution caused by traffic is visibly stagnating.

pl	1.3. O ile z jednej strony przepisy, przynajmniej w odniesieniu do jakości powietrza atmosferycznego, zostały z biegiem czasu dostosowane i udoskonalone, to z drugiej strony należy podkreślić brak postępów, jeżeli chodzi o liczbę i jakość kontroli zarówno emisji z pojazdów samochodowych oraz pojazdów silnikowych dwu- lub trzykołowych, jak i ilości gazu i cząstek stałych w powietrzu.
en	1.3 Legislation - at least concerning the quality of ambient air - has over the years been adjusted and improved. In contrast, there has been a lack of progress regarding the quantity and quality of monitoring of motor vehicles, including two- and three-wheelers, and of the amounts of gas and particulates in the air.

pl	Należy przyznać, że Komisja dostarczyła znaczących bodźców naukowych i technicznych za pośrednictwem swych programów TREMOVE, planów analizy skutków różnych obszarów polityki w sektorze transportu, a także rozwoju systemu COPERT 4 (Computer Program for Calculating Emissions from Road Transport) w ramach działalności Europejskiego Centrum Tematycznego ds. Powietrza i Zmiany Klimatu, które zostało szerzej rozwinięte przez Wspólne Centrum Badawcze.
en	Recognition should be given to the strenuous efforts, including technical and scientific ones, made by the Commission with the TREMOVE programme and programmes to analyse the effects of the various transport sector policies, and with the development of the COPERT 4 system (COmputer Program for calculating Emissions from Road Transport) in the framework of the activities of the European Topic Centre on Air and Climate Change, further developed by the Joint Research Centre.

pl	Ta metodologia jest integralną częścią podręcznika inwentaryzacji emisji EMEP/CORINAIR, opracowanego przez grupę zadaniową Europejskiej Komisji Gospodarczej Narodów Zjednoczonych (EKG/ONZ) zajmującą się oceną i prognozowaniem danych.
en	This methodology is a part of the EMEP/CORINAIR Emission Inventory Guidebook, developed by the United Nations Economic Commission for Europe (UNECE) Task Force on Emissions Inventories and Projections.

pl	1.4. W pakiecie w sprawie ekologicznego transportu przedstawiono propozycję dotyczącą zmniejszenia zanieczyszczenia hałasem spowodowanego przez ruch kolejowy, podczas gdy 22 czerwca 2009 r. przyjęto rozporządzenie COM(2008) 316 w sprawie bezpieczeństwa ogólnego pojazdów silnikowych, które przewiduje znaczne ograniczenie hałasu powodowanego przez toczące się opony.
en	1.4 The Greening Transport package contains a proposal to reduce noise pollution caused by rail traffic, while on 22 June 2009 the regulation on the general safety of motor vehicles (COM(2008) 316 final) was adopted, inclusions provisions to substantially reduce the level of noise from tyres.

pl	1.5. EKES zaleca Komisji, Radzie Unii Europejskiej ds. Środowiska, Radzie ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Zdrowia i Polityki dotyczącej Konsumentów, a także Parlamentowi Europejskiemu przedsięwzięcie natychmiastowych kroków w celu wzmocnienia środków kontroli, a tym samym ochrony zdrowia obywateli.
en	1.5 The EESC recommends that the Commission, the Environment Council, the Employment, Social Policy, Health and Consumer Affairs Council, and the European Parliament take immediate steps to strengthen control measures, thereby protecting citizens' health.

pl	Kontrole poza cyklem testowania oraz kontrole na drodze - zwłaszcza w czasie eksploatacji - dowiodłyby, że dzisiejsze pojazdy samochodowe są bardziej hałaśliwe od tych sprzed 30 lat i że powodują znacznie wyższy poziom emisji niż w trakcie cyklu testowania.
en	Off-cycle and on-road controls, particularly during use, would show that today's vehicles are noisier than those of 30 years ago, and their emissions are considerably higher than those recorded in the cycle tests.

pl	1.6. EKES podkreśla, że brakuje skonsolidowanego podejścia, że przepisy EKG/ONZ nie przewidują skutecznych systemów kontroli, podobnie jak przepisy UE, oraz że model samocertyfikacji producenta, pozostawiający kontrolę mechanizmom rynkowym, okazał się niewystarczający.
en	1.6 The EESC emphasises the lack of a consolidated approach: the UN/ECE rules do not provide for effective control systems, like EU regulations and the self-certification model. Leaving checks to market control mechanisms has been shown to be inadequate.

pl	1.7. EKES pragnie wskazać wiele działań, jakie różne organy Unii Europejskiej, państw członkowskich i samorządu terytorialnego mogą podjąć w celu zmniejszenia skutków zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego:
en	1.7 The EESC points to a range of actions that various European Union, Member States and region authorities could take to lessen the effects of ambient air pollution:

pl	zaangażowanie obywateli poprzez zachęcenie ich do przyjmowania odpowiedzialnej postawy służącej budowaniu zbiorowego dobrobytu, zwiększenie przejrzystości i udzielanie większej liczby informacji za pośrednictwem tablic informacyjnych i stron internetowych;
en	involving the general public, directing it towards patterns of behaviour conducive to the general good, increasing transparency and information through visual displays and websites;

pl	wsparcie kształcenia i szkolenia w zakresie ochrony środowiska;
en	gearing education and training to environmental and ecological issues;

pl	rozpowszechnianie sprawdzonych rozwiązań takich jak karta mobilności, która uprawnia do bezpłatnego transportu publicznego;
en	disseminating best practices such as the mobility card giving free entitlement to public transport;

pl	wykorzystanie w miejskim transporcie publicznym tramwajów elektrycznych i trolejbusów, w tym zasilanych na baterie, dzięki czemu można ich używać również na obszarach niepokrytych napowietrzną linią trakcyjną;
en	using electric trams and trolleybuses for urban transport, which can now also be powered by batteries, enabling them to operate in areas without overhead wiring;

pl	ograniczenie transportu prywatnego poprzez poprawę i rozwój transportu publicznego;
en	restricting private traffic by improving and stepping up public transport;

pl	przyjęcie różnych stawek podatków od pojazdów samochodowych i paliwa w zależności od stopnia powodowanego przez nie zanieczyszczenia, a także opłat za wjazd do centrum miasta, które uwzględniałyby różne możliwości finansowe obywateli i poziom emisji;
en	adopting differentiated taxation for vehicles and fuels, depending on their level of pollution, imposing charges to enter city centres graded to the ability to pay and the emissions produced;

pl	internalizacja kosztów zewnętrznych, zwłaszcza kosztów zdrowotnych ponoszonych przez obywateli;
en	internalising external costs, particularly the costs to human health;

pl	opracowanie zintegrowanej polityki transportu poprzez ustalenie stopnia zgodności poszczególnych projektów z zasadami rozwoju zrównoważonego;
en	developing integrated transport policies, establishing the degree of environmental sustainability of individual projects;

pl	przyczynianie się do zmiany stylu życia, tak by był on bardziej wstrzemięźliwy i ekologiczny;
en	helping to shift lifestyles in a less wasteful and more eco-friendly direction;

pl	wsparcie dla zrównoważonej mobilności pieszej lub rowerowej na krótkich odcinkach, przy jednoczesnej poprawie jakości infrastruktury dla pieszych i rowerzystów;
en	supporting sustainability mobility by walking or cycling for short distances, enhancing the infrastructure provided for pedestrians and cyclists;

pl	unikanie niepotrzebnego transportu;
en	avoiding unnecessary travel;

pl	przegląd zarządzania logistyką i produkcją w systemie "dokładnie na czas";
en	reviewing logistics management and just-in-time production;

pl	promowanie - tam gdzie, to możliwe - telepracy;
en	promoting teleworking wherever possible;

pl	zmniejszenie zatorów na drogach poprzez optymalizację wykorzystania wszystkich środków transportu i priorytetowe traktowanie transportu publicznego;
en	reducing traffic congestion by optimising use of all transport modes, with a preference for public transport;

pl	wsparcie badań naukowych oraz innowacyjnego rozwoju materiałów i rozwiązań technologicznych służących ograniczaniu zanieczyszczeń z ruchu i transportu drogowego, takich jak ogniwa paliwowe do samochodów zasilane wodorem, samochody elektryczne oraz zasilane węglowodorami o niskiej emisyjności, takimi jak gaz syntezowy, metan i skroplony gaz ropopochodny;
en	supporting research and innovative development of technological materials and solutions to reduce levels of polluting agents produced by traffic and road transport, such as hydrogen fuel cells for cars, electric cars and low-emission hydrocarbons such as synthetic gas, methane and LPG;

pl	przeprowadzanie bardziej zaostrzonych kontroli okresowych w tych krajach, gdzie park samochodowy jest bardziej zestarzały i powoduje więcej zanieczyszczeń (np. w Polsce 60 % pojazdów samochodowych ma ponad 10 lat).
en	carrying out regular, stricter controls especially in countries where the vehicle fleet is more obsolete and polluting (e.g. 60 % of motor vehicles in Poland are more than 10 years old).

pl	1.8. By zmniejszyć wpływ zanieczyszczenia hałasem, można by wprowadzić:
en	1.8 In order to lessen the impact of noise pollution, the following could be introduced:

pl	ograniczenia w ruchu nocnym pojazdów prywatnych na obszarach mieszkalnych;
en	restrictions on private traffic at night in residential areas;

pl	spowalniacze ruchu na nawierzchniach ulic;
en	speed reduction devices on road surfaces;

pl	poprawę jakości asfaltu;
en	improved road surface quality;

pl	ekrany dźwiękochłonne na obszarach o największej gęstości ruchu;
en	noise-absorbing panels in areas of high traffic density;

pl	rzeczywiście odstraszające kary dla pojazdów przekraczających dopuszczalny poziom emisji hałasu, w tym nawet konfiskatę pojazdów, ze szczególnym uwzględnieniem pojazdów silnikowych dwu- i trzykołowych;
en	penalties with real deterrent effect for vehicles that exceed noise emission limits, up to and including impounding vehicles, and focusing especially on two- and three-wheelers;

pl	testy poziomu hałasu przeprowadzane w warunkach bardziej zbliżonych do "normalnych" warunków użytkowania pojazdów;
en	noise tests that more closely reflect "normal" vehicle operating conditions;

pl	częstsze wizyty lekarskie dla osób najbardziej narażonych na ryzyko zanieczyszczenia hałasem;
en	more frequent medical checks for people most exposed to the risk of noise pollution;

pl	skuteczne działania na rzecz usprawnienia ruchu drogowego ze szczególnym uwzględnieniem rozpowszechnienia pasów ruchu i ulic dla transportu publicznego;
en	effective steps to reduce traffic congestion, and more particularly the widespread introduction of priority lanes and dedicated sites for public transport;

pl	szczególne przepisy i odpowiednie udogodnienia dla osób pracujących na drogach, które wdychają zanieczyszczone powietrze lub są stale narażone na hałas.
en	specific provisions and appropriate arrangements for people who work on the roads at ground and who breathe polluted air and/or are exposed to continuous noise.

pl	1.9. Metody oceny wpływu cyklu życia powinny być stosowane również w wypadku pośrednich emisji związanych z transportem, których czynnikami są:
en	1.9 Life Cycle Assessment (LCA) methods should also be applied to indirect transport-related emissions:

pl	produkcja i transport paliwa (wydobycie, transport do rafinerii, stacji benzynowej, a w wypadku pojazdu na baterie - emisje spowodowane produkcją energii elektrycznej);
en	production and transport of fuel (extraction, transport to refinery and to the petrol pump; in the case of battery-powered vehicles, emissions caused by electricity generation);

pl	produkcja pojazdu (emisje spowodowane przez przemysł, w tym usuwanie odpadów);
en	vehicle production (manufacturing industry emissions, including disposal of waste material);

pl	ulice i parkingi (jeżeli do ich budowy wykorzystywane są parki i obszary zielone, jakość powietrza się pogarsza, gdyż zanika efekt fotosyntezy).
en	streets and car parks (if parks and green areas are used for their construction, air quality suffers through a reduction in photosynthesis).

pl	1.10. Niniejsza opinia koncentruje się na emisjach zanieczyszczeń i hałasie powodowanym przez transport drogowy.
en	1.10 The present opinion concentrates on the emission of pollutants and on the noise produced by road traffic.

pl	W dyskusji zwrócono uwagę na potrzebę rozwinięcia przemyśleń na temat innych środków transportu i pojazdów rekreacyjnych, na przykład na temat zanieczyszczeń spowodowanych przez rolnictwo.
en	Discussions have revealed a need for other modes of transport and leisure vehicles to be examined, together with the pollution caused by agriculture.

pl	Należy również kontrolować pociągi, samoloty, statki morskie i statki żeglugi śródlądowej, maszyny samojezdne nieporuszające się po drogach, takie jak traktory lub maszyny do robót ziemnych, maszyny stosowane w budownictwie i wydobyciu podziemnym [1].
en	Trains, aircraft, ocean-going and inland navigation vessels, non-road mobile machinery, such as tractors or earth-moving equipment, construction machinery and mining machinery should also be controlled [1].

pl	2. Wstęp
en	2. Introduction

pl	2.1. Mimo że z pewnymi trudnościami, Rada Europejska zatwierdziła cały pakiet klimatyczno-energetyczny, dzięki czemu może właściwie przygotowana stawić się na grudniowym spotkaniu w Kopenhadze i utwierdzić swoje przywództwo w dążeniu do zainicjowania konkretnych działań na rzecz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych.
en	2.1 The entire energy and climate package has been adopted by the European Council, albeit with some difficulty. The EU can now attend the Copenhagen conference in December with its house fully in order, and consolidate its position as world leader in its determination to combat GG (greenhouse gas) emissions.

pl	2.2. Nie da się powiedzieć tego samego o wynikach inicjatyw mających na celu ograniczenie emisji zanieczyszczeń i hałasu wytwarzanych przez środki transportu.
en	2.2 The same cannot be said of the results from initiatives to prevent emissions of pollutants and noise produced by transport vehicles.

pl	2.3. Ruch pojazdów negatywnie wpływa na zdrowie publiczne za przyczyną dwóch głównych zjawisk - są to uwalnianie substancji zanieczyszczających do atmosfery i hałas.
en	2.3 Traffic has a harmful impact on public health in two main ways: the immission into the atmosphere of polluting substances, and noise.

pl	Najważniejsze pochodzące z ruchu pojazdów substancje zanieczyszczające, które mają bezpośrednie negatywne skutki dla zdrowia, to: tlenek i dwutlenek azotu (NO i NO2), tlenek węgla (CO), dwutlenek siarki (SO2), amoniak (NH3), lotne związki organiczne i cząstki stałe bądź też aerozol.
en	The main pollutants caused by traffic that have a directly harmful effect on health are: nitrogen oxide and dioxide (NO and NO2), carbon monoxide (CO), sulphur dioxide (SO2), ammonia (NH3), volatile organic compounds (VOCs), and particles or aerosols.

pl	Substancje te uważane są za pierwotne, ponieważ są emitowane bezpośrednio przez pojazdy, natomiast inne substancje, zwane wtórnymi, powstają wskutek reakcji zachodzących w atmosferze, np. ozon, azotan amonu (NH4NO3), siarczan amonu ([NH4]2[SO4]) i wtórne aerozole organiczne.
en	These substances are defined as primary pollutants, as they are emitted directly by motor vehicles, while other substances, described as secondary pollutants, are produced by reactions in the atmosphere. The latter include ozone, ammonium nitrate (NH4NO3), ammonium sulphate ([NH4]2[SO4]), and secondary organic aerosols.

pl	2.4. W UE-27 transport drogowy jest głównym źródłem emisji NOx (39,4 %), CO (36,4 %) i NMVOC (17,9 %) (niemetanowe lotne związki organiczne), a także drugim co do wielkości źródłem emisji PM10 (17,8 %) i PM2.5 (15,9 %) (Europejska Agencja Środowiska - EEA, sprawozdanie techniczne 2008/7 z 28 lipca 2008 r.).
en	2.4 Road transport is responsible for the bulk of emissions of NOx (39,4 %), CO (36,4 %) and NMVOCs (17,9 %) (non-methane volatile organic compounds), and is the second-largest source of emissions of PM10 (17,8 %) and PM2,5 (15,9 %) (European Environment Agency (EEA), Technical report No 7/2008, 28 July 2008).

pl	2.5. Źródłem naturalnych cząstek pierwotnych są wybuchy wulkaniczne, pożary lasów, erozja i wietrzenie skał, rośliny (pyłki i resztki roślin), zarodniki, rozpylona woda morska i pozostałości owadów.
en	2.5 Natural primary particulates are caused by volcanic eruptions, forest fires, erosion and crumbling of rock, plants (pollens and vegetal residues), spores, sea spray and insect remains.

pl	Naturalne cząstki wtórne to cząsteczki, które powstają w wyniku utleniania różnych substancji; są to: dwutlenek siarki i siarkowodór emitowane do atmosfery przez pożary i wulkany, tlenki azotu uwalniane przez grunt oraz terpeny (węglowodory) emitowane przez roślinność.
en	Natural secondary particulates are made up of very fine particles produced by the oxidation of various substances such as sulphur dioxide and hydrogen sulphide emitted by fires and volcanoes; nitrogen oxides released from the ground; and terpenes (hydrocarbons) released by vegetation.

pl	2.6. Cząstki pierwotne pochodzące z działalności ludzkiej powstają w wyniku użycia paliw kopalnych (ogrzewanie domów, elektrociepłownie itp.), emisji z pojazdów samochodowych, zużycia opon, hamulców i nawierzchni dróg, a także różnych procesów przemysłowych (odlewnie, kopalnie, cementownie itp.).
en	2.6 Primary particulates from anthropogenic activity are due to: the use of fossil fuels (domestic heating, thermal power stations, etc.); motor vehicle emissions; wear and tear on tyres, brakes and road surfaces; various industrial processes (foundries, mines, cement works, etc.).

pl	Należy również wspomnieć o dużej ilości pyłu, który może powstać w wyniku różnego rodzaju działalności rolnej.
en	The huge amounts of dust that can be generated by various farming activities should also be pointed out.

pl	Natomiast źródłem antropogenicznych cząstek wtórnych jest przede wszystkim utlenianie węglowodorów oraz tlenków siarki i azotu powstających w wyniku różnego rodzaju działalności ludzkiej.
en	Secondary particulates from anthropogenic activity, in contrast, stem essentially from the oxidation of hydrocarbons and sulphur and nitrogen oxides emitted by a range of activities.

pl	2.7. Klasyfikacja cząstek stałych opiera się na ich rozmiarach: obejmuje ona spektrum od nanocząstek poprzez pył zawieszony aż do widocznego pyłu.
en	2.7 Particulate matter is classified by size, ranging from nanoparticles to fine particles and even visible dust.

pl	Cząstki o średnicy mniejszej niż 10 µm określane są jako PM10, cząstki o średnicy nieprzekraczającej 1 µm - jako PM1; najmniejsze cząstki są najbardziej niebezpieczne, gdyż najgłębiej przenikają do płuc.
en	Particles with a diameter of less than 10 µm are defined as PM10 and those with a diameter of less than 1 μm as PM1, with the smallest being the most dangerous as they penetrate most deeply into the lungs.

pl	2.8. Inne substancje emitowane przez pojazdy nie są bezpośrednio szkodliwe dla zdrowia, jednak zdaniem EEA poważnie szkodzą środowisku naturalnemu - chodzi tu np. o gazy cieplarniane, dwutlenek węgla (CO2), metan (CH4) i tlenek azotu (N2O).
en	2.8 Other substances emitted by motor vehicles are not directly harmful to health but, according to the EEA, seriously damage the environment. These include the greenhouse gases carbon dioxide (CO2), methane (CH4) and nitrous oxide (N2O).

pl	Również one są źródłem poważnego zaniepokojenia w społeczeństwie, a poziom ich stężenia ograniczają przepisy dotyczące emisji pochodzących z pojazdów.
en	They too are a source of considerable social concern, and their concentrations are limited by vehicle emissions standards.

pl	2.9. Stężenie substancji zanieczyszczających na niskiej wysokości zależy w równym stopniu od poziomów emisji z transportu i od warunków meteorologicznych.
en	2.9 At the same level of traffic emissions, concentrations of pollutants at ground level vary depending on weather conditions.

pl	Występowanie niskiej temperatury przy gruncie, szczególnie jeśli towarzyszy jej zjawisko inwersji termicznej, utrudnia ruchy konwekcyjne, powodujące mieszanie powietrza w atmosferze, przez co sprzyja gromadzeniu się substancji zanieczyszczających w najniższych warstwach atmosfery.
en	Low ground temperatures, especially when thermal inversion occurs, prevent the convection currents that mix air in the atmosphere, and facilitate the accumulation of pollutants at lower levels.

pl	Fenomen ten występuje w szczególności w dolinach na obszarach górskich, które w szczególnie niepokojący sposób odczuwają skutki zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego.
en	This is particularly frequent in mountain valley areas, where the effects of air pollution are especially worrying.

pl	2.10. Wpływ substancji zanieczyszczających na zdrowie został potwierdzony w badaniach epidemiologicznych: chroniczny bronchit i rozedma płuc to skutki w krótkim okresie, związane z występowaniem wysokiego stężenia cząstek, z kolei słabe dowody przemawiają za tym, że istnieje współzależność z objawami alergicznymi, takimi jak astma, katar czy zapalenie skóry.
en	2.10 The effects of pollutants on health have been verified by epidemiological studies: chronic bronchitis and emphysema are short-term effects associated with high concentrations of particles, while there is also fragmentary evidence for association with allergic conditions such as asthma, rhinitis and dermatitis.

pl	2.11. Skutki hałasu dla zdrowia dotyczą zarówno słuchu, jak i innych narządów; fakt ten skłonił Wspólnotę Europejską do wprowadzenia limitów dotyczących narażenia pracowników i mieszkańców na hałas.
en	2.11 Noise has both auditory and non-auditory effects on health, and has prompted the European Community to introduce limits to the exposure of workers and resident populations to noise.

pl	Przepisy odnoszące się do oceny stopnia narażenia na hałas są zawarte w normach ISO 1996-1:2003, ISO 1996-2:2006, ISO 9613-1:1993, ISO 9613-2:1996 i w dyrektywie europejskiej 2002/49/WE.
en	The main rules for calculating exposure to noise are set out in standards ISO 1996-1:2003, ISO 1996-2:2006, ISO 9613-1:1993, ISO 9613-2:1996 and in Directive 2002/49/EC.

pl	2.12. W celu uwzględnienia różnej wrażliwości systemu słuchowego na poszczególne częstotliwości widma akustycznego (od 20 do 20000 Hz), do oceny narażenia na hałas stosuje się krzywe korekcyjne, aby określić gęstość widmową mierzoną w funkcji wrażliwości narządu słuchu.
en	2.12 In order to take account of the varying sensitivity of the hearing system to the different frequencies of the acoustic spectrum (20 to 20000 Hz) when calculating exposure to noise, weighting curves are used to determine spectral density measured according to the sensitivity of the hearing system.

pl	Najczęściej używana jest krzywa korekcyjna A, która pozwala na skorygowany pomiar stopnia narażenia, wyrażony w dB(A).
en	The most commonly used is weighting curve A, which provides a weighted measure of exposure expressed in dB(A).

pl	3. Prawodawstwo europejskie
en	3. European legislation

pl	3.1. Jakość powietrza
en	3.1 Air quality

pl	3.1.1. Jakość powietrza to jedna z dziedzin, w której Europa szczególnie się uaktywniła w ostatnich latach i rozwinęła ogólną strategię, opracowując długoterminowe cele w tym zakresie.
en	3.1.1 Air quality is one of the areas in which Europe has made the greatest efforts in recent years to develop a comprehensive strategy, establishing long-term air quality objectives.

pl	Wprowadzono dyrektywy mające na celu kontrolę poziomów niektórych substancji zanieczyszczających oraz monitorowanie ich stężenia w atmosferze.
en	Directives have been introduced to control the levels of some pollutants and to monitor their concentrations in the atmosphere.

pl	3.1.2. W roku 1996 Rada Ministrów ds. Środowiska przyjęła dyrektywę ramową 96/62/WE dotyczącą oceny jakości otaczającego powietrza oraz zarządzania tą jakością.
en	3.1.2 In 1996, the Council of Environment Ministers adopted framework Directive 96/62/EC on ambient air quality assessment and management.

pl	W dokumencie tym dokonano przeglądu istniejącego prawodawstwa i wprowadzono nowe standardy jakości powietrza w odniesieniu do zanieczyszczeń powietrza nieobjętych wcześniejszymi regulacjami; zarazem określono harmonogram dotyczący opracowania dyrektyw pochodnych w sprawie szeregu substancji zanieczyszczających.
en	The directive revises existing legislation and introduces new air quality standards for air pollutants that had not previously been regulated, laying down a timetable for drafting daughter directives on a series of pollutants.

pl	W wykazie substancji zanieczyszczających powietrze zawartym w tej dyrektywie ujęto dwutlenek siarki (SO2), dwutlenek azotu (NOx), cząstki stałe (PM), ołów (Pb) i ozon (substancje zanieczyszczające objęte istniejącymi wcześniej celami w zakresie jakości otaczającego powietrza), benzen, tlenek węgla, węglowodory aromatyczne, kadm, arsen, nikiel i rtęć.
en	The list of pollutants covered by the directive includes sulphur dioxide (SO2), nitrogen dioxide (NOx), particulate matter (PM), lead (Pb) and ozone (pollutants governing by previously existing ambient air objectives), benzene, carbon monoxide, polyaromatic hydrocarbons, cadmium, arsenic, nickel and mercury.

pl	3.2. Dyrektywy pochodne
en	3.2 Daughter directives

pl	3.2.1. W ślad za dyrektywą ramową opracowane zostały dyrektywy pochodne, w których ustalono limity liczbowe lub - w wypadku ozonu - wartości referencyjne dla każdej określonej substancji zanieczyszczającej.
en	3.2.1 The framework directive was followed by a number of daughter directives laying down numerical limit values or, in the case of ozone, reference values for each pollutant identified.

pl	Poza ustanowieniem limitów dotyczących jakości powietrza i progów alarmowych dyrektywy te mają następujące cele: harmonizacja strategii monitorowania, metod pomiaru oraz metod kalibracji i oceny jakości powietrza, tak aby uzyskać porównywalne pomiary w całej UE i zapewnić opinii publicznej użyteczne informacje.
en	In addition to setting air quality limits and alert thresholds, the directives set out to harmonise air quality monitoring strategies and methods for measurement, calibration and assessment with a view to achieving comparable measurements throughout the EU and providing useful public information.

pl	3.2.2. Pierwsza dyrektywa pochodna (1999/30/WE), dotycząca dopuszczalnych wartości stężenia NOx, SO2, Pb i PM w otaczającym powietrzu, weszła w życie w lipcu 1999 r.
en	3.2.2 The first daughter directive (1999/30/EC), on limit values for NOx, SO2, Pb and PM in ambient air, came into force in July 1999.

pl	W trosce o utworzenie harmonijnego i uporządkowanego systemu sprawozdań, Komisja określiła szczegółowe środki, by umożliwić każdemu państwu członkowskiemu przedstawienie informacji na temat własnych planów i programów.
en	In order to make a harmonised and structured system of reports possible, the Commission laid down detailed measures enabling each Member State to supply information on its own plans and programmes.

pl	Środki te zostały wyszczególnione w decyzji 2004/224/WE.
en	These measures are set out in Decision 2004/224/EC.

pl	3.2.3. Druga dyrektywa pochodna (2000/69/WE), dotycząca dopuszczalnych wartości benzenu i tlenku węgla w otaczającym powietrzu, weszła w życie w 13 grudnia 2000 r.
en	3.2.3 The second daughter directive (2000/69/EC), relating to limit values for benzene and carbon monoxide in ambient air, came into force on 13 December 2000.

pl	Roczne sprawozdania przewidziane tą dyrektywą powinny być przedkładane zgodnie z decyzją Komisji 2004/461/WE.
en	The annual reports to be submitted under the terms of the directive must comply with Commission Decision 2004/461/EC.

pl	3.2.4. Trzecia dyrektywa pochodna 2002/3/WE, dotycząca ozonu, została przyjęta 12 lutego 2002 r. i ustanawia długookresowe cele zgodne z nowymi wytycznymi i wartościami referencyjnymi określonymi przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) w odniesieniu do stężenia ozonu w otaczającym powietrzu, które to cele powinny zostać osiągnięte do roku 2010.
en	3.2.4 The third daughter directive, 2002/3/EC, relating to ozone in ambient air, was adopted on 12 February 2002 and lays down long-term objectives that correspond to the new guidelines and reference values stipulated by the World Health Organization for concentrations of ozone in ambient air, to be met by 2010.

pl	Odpowiadają one postanowieniom dyrektywy 2001/81/WE w sprawie krajowych progów emisji.
en	These objectives are in keeping with Directive 2001/81/EC on national emission ceilings.

pl	3.2.5. Czwarta dyrektywa pochodna 2004/107/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 grudnia 2004 r. ma na celu zmniejszenie stężenia arsenu, kadmu, rtęci, niklu i wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w otaczającym powietrzu.
en	3.2.5 The fourth daughter directive, 2004/107/EC of the European Parliament and of the Council, of 15 December 2004, concerns the reduction of concentrations of arsenic, cadmium, mercury, nickel and polycyclic aromatic hydrocarbons in ambient air.

pl	3.2.6. Niedawno przyjęto dyrektywę 2008/50/WE w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy; dokument łączy w jeden tekst dyrektywę ramową i trzy pierwsze dyrektywy pochodne, jeśli zaś chodzi o włączenie przepisów czwartej dyrektywy pochodnej, przewiduje, że nastąpi to, kiedy zgromadzone zostanie wystarczające doświadczenie związane z jej wdrażaniem.
en	3.2.6 Directive 2008/50/EC was recently adopted, concerning ambient air quality and cleaner air for Europe. It merges the framework directive and the first three daughter directives, postponing the incorporation of the fourth daughter directive until sufficient experience of implementation has been built up.

pl	Nowa dyrektywa określa techniki pomiaru drobnego pyłu zawieszonego PM2,5 i ustanawia krajowe cele w zakresie redukcji narażenia, wskaźnik średniego narażenia oraz wartość dopuszczalną, ustaloną na 25 µg/m3, a od roku 2020 - na 20 µg/m3.
en	This new directive establishes measurements for fine particulate matter (PM2,5), laying down national reduction targets, the average exposure indicator (AEI) and the limit value, set at 25 µg/m3 and 20 µg/m3 from 2020.

pl	Dyrektywa ta została przyjęta w wyniku uwzględnienia sprawozdania Światowej Organizacji Zdrowia (WHO): "Air Quality Guidelines Global Update 2005", które ukazało zagrożenia wynikające z PM2,5, a także wskazało progi szkodliwości dla NOx, SOx i O3.
en	The directive was adopted after taking on board the World Health Organisation (WHO) report on Air Quality Guidelines Global Update 2005, which demonstrated the dangerous nature of PM2,5, and also identified danger thresholds for NOx, SOx and O3.

pl	3.2.7. Najistotniejszym argumentem przemawiającym za stosowaniem wskaźnika PM2,5 jest fakt, że są one najlepszym instrumentem pomiaru działalności ludzkiej, zwłaszcza źródeł spalania (sprawozdanie Komitetu Naukowego ds. Zagrożeń dla Zdrowia i Środowiska (SCHER), 2005 r.).
en	3.2.7 The major argument for using PM2,5 is that it is a better measure of anthropogenic activities, especially combustion sources (Report of the Scientific Committee on Health and Environmental Risks (SCHER), 2005).

pl	3.3. Zanieczyszczenie hałasem
en	3.3 Noise pollution

pl	3.3.1. Dyrektywa 70/157/EWG, która zbliżała krajowe przepisy w zakresie dopuszczalnego hałasu powodowanego przez transport, sięga roku 1970.
en	3.3.1 Directive 70/157/CE on the approximation of national laws relating to the permissible sound level of motor vehicles dates back to 1970.

pl	3.3.2. Na kolejny dokument trzeba było czekać do roku 1986, kiedy to przyjęto dyrektywę 46/188 EWG w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie hałasu w miejscu pracy.
en	3.3.2 It was however 1986 before Directive 86/188/EC, on the protection of workers from the risks related to exposure to noise, was adopted.

pl	3.3.3. Dyrektywa 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 25 czerwca 2002 r. odnosi się do oceny poziomu hałasu w środowisku i zarządzania nim; hałas w środowisku jest w niej zdefiniowany jako niepożądane lub szkodliwe dźwięki powodowane przez działalność człowieka na wolnym powietrzu, w tym hałas emitowany przez środki transportu.
en	3.3.3 Directive 2002/49/EC of the European Parliament and of the Council of 25 June 2002 relates to the assessment and management of environmental noise, defined as all unwanted or harmful outdoor sound created by human activities, including noise emitted by means of transport.

pl	3.3.4. Następnie przyjęte zostały dyrektywa 2007/34/WE Komisji z 14 czerwca 2007 r., zmieniająca dyrektywę Rady 70/157/EWG odnoszącą się do dopuszczalnego poziomu hałasu i układu wydechowego pojazdów silnikowych w celu jej dostosowania do postępu technicznego, oraz regulamin nr 117 Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych (EKG ONZ) "Jednolite przepisy dotyczące homologacji opon w odniesieniu do emisji hałasu toczenia i przyczepności na mokrych nawierzchniach" (Dz.U. WE L 231 z 29.8.2008).
en	3.3.4 Commission Directive 2007/34/EC of 14 June 2007 amending, for the purposes of its adaptation to technical progress, Council Directive 70/157/EEC concerning the permissible sound level and the exhaust system of motor vehicles, and Regulation No 117 of the Economic Commission for Europe of the United Nations (UN/ECE) - Uniform provisions concerning the approval of tyres with regard to rolling sound emissions and to adhesion on wet surfaces (OJ L 231 of 29.8.2008) have since been adopted.

pl	Powinno się do tego dodać niedawne przyjęcie rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa ogólnego pojazdów silnikowych, które przewiduje znaczne ograniczenie hałasu powodowanego przez toczące się opony (COM (2008) 316).
en	To this should be added the recent adoption of the regulation on the general safety of motor vehicles (COM(2008) 316 final), including provisions to substantially reduce the level of noise from tyres.

pl	4. Obecna sytuacja
en	4. Current situation

pl	4.1. Według badania EEA (Exceedence of air quality limit values in urban areas, Core set indicators assesment, grudzień 2008 r.) dotyczącego dekady 1997-2006 odsetek ludności miejskiej, która była potencjalnie narażona na stężenie w powietrzu wyższe od dopuszczalnych wartości przewidzianych przez UE w celu ochrony zdrowia ludzkiego, przedstawiał się następująco:
en	4.1 According to an EEA study (Exceedence of air quality limit values in urban areas. Core set of indicators assessment - December 2008) based on the ten-year period from 1997 to 2006, the percentages of the urban population potentially exposed to ambient air concentrations in excess of the EU limit values laid down for the protection of human health were:

pl	w przypadku cząstek stałych (PM10) 18-50 % (dopuszczalna wartość dobowa 50µg/m3, nie może zostać przekroczona częściej niż przez 35 dni w roku kalendarzowym);
en	for particulate matter (PM10), 18-50 % (50 µg/m3 daily, not to be exceeded more than 35 days per calendar year);

pl	w przypadku dwutlenku azotu (NO2) 18-42 % (dopuszczalna wartość 40µg/m3 na rok kalendarzowy), przy czym odnotowano nieznaczny spadek;
en	for nitrogen dioxide (NO2), 18-42 % (40 µg/m3 per calendar year), with a slight downward trend being recorded;

pl	w przypadku ozonu (O3) 14-61 % (120µg/m3 - dopuszczalna wartość dobowa określana jako maksymalna średnia 8-godzinna, nie może zostać przekroczona częściej niż 25 razy w roku kalendarzowym); wartość szczytowa 61 % została osiągnięta w roku 2003, nie można jednak ustalić wiarygodnej tendencji;
en	for ozone (O3), 14-61 % (120 µg/m3 for a daily 8-hour maximum not to be exceeded more than 25 times per calendar year). A peak of 61 % was reached in 2003, but no discernible trend was detected;

pl	w przypadku dwutlenku siarki (SO2) odsetek ludności narażonej na przewidziane limity był niższy niż 1 % (wartość dopuszczalna 125µg/m3, nie może zostać przekroczona częściej niż przez 3 dni w roku kalendarzowym).
en	for sulphur dioxide (SO2), less than 1 % of the population was exposed to the limit value set (125 µg/m3 not to be exceeded for more than three days per calendar year).

pl	5. Szkody powodowane przez zanieczyszczenie hałasem i przez zanieczyszczenia atmosfery
en	5. Harm caused by noise and air pollution

pl	5.1. Hałas stanowi dziś jedną z głównych przyczyn pogarszania się jakości życia w miastach.
en	5.1 Noise is today among the main causes of the deteriorating quality of life in cities.

pl	Chociaż bowiem tendencja obserwowana we Wspólnocie w ostatnich 15 latach pokazuje, że zmniejszeniu uległy najwyższe poziomy hałasu na obszarach szczególnie zagrożonych, to jednak zarazem doszło do powiększenia się obszarów wymagających szczególnej uwagi, co pociągnęło za sobą wzrost liczby osób narażonych na hałas i zniwelowało pozytywne skutki pierwszego zjawiska.
en	Although there has been a downward trend in the Community trend over the last 15 years regarding the highest noise levels in the worst black spots, at the same time the so-called "grey areas" have grown, meaning a larger population is exposed and the benefits of the former trend are wiped out.

pl	5.2. Hałas określany jest powszechnie jako "dźwięk niepożądany" lub "nieprzyjemne i dokuczliwe wrażenie słuchowe".
en	5.2 Noise is generally defined as "unwanted sound" or unpleasant and annoying sound.

pl	5.3. Hałas można eliminować na trzy sposoby:
en	5.3 There are three possible approaches to tackling noise:

pl	wpływając na rozchodzenie się hałasu (poprzez zachowanie maksymalnej odległości między obszarami mieszkalnymi a terenami o największym poziomie emisji dźwięku);
en	acting on the source of noise (reducing emissions at source or improving mobility conditions within a certain territorial area);

pl	stosując systemy biernej ochrony (bariery dźwiękochłonne) w budynkach najbardziej narażonych na emisję hałasu.
en	acting on noise transmission (keeping residential areas as distant as possible from areas of greatest noise emission);

pl	5.4. Najczęstsze choroby powodowane przez hałas mogą dotyczyć zarówno słuchu, jak i innych narządów.
en	adopting passive protection systems (noise barriers) for buildings most exposed to noise immission.

pl	Niedosłuch, szumy uszne (dzwonienie, które słyszy się czasem wewnątrz ucha i które może się brać z trwałego uszkodzenia komórek włosowatych ślimaka), problemy związane zarówno z zespołem ślimak-słuchowe drogi nerwowe, jak i z trąbką Eustachiusza.
en	5.4 The most frequent illnesses caused by noise are of both auditory and extra-auditory types: impaired hearing, tinnitus (the ringing sometimes heard inside the ear, which can be caused by permanent damage to the cochlear hair cells), and problems connected with the cochlea-auditory nerve channel complex, and the Eustachian tube.

pl	Ekspozycja na hałas powoduje ostre i chroniczne uszkodzenia systemu słuchowego.
en	Exposure to noise causes acute and chronic damage to the hearing system.

pl	Hałas pochodzący z ruchu pojazdów nie osiąga poziomów, które mogłyby powodować poważne następstwa dla zdrowia.
en	Traffic noise does not reach levels capable of producing acute effects.

pl	System słuchowy może się w pełni zregenerować po negatywnych skutkach długotrwałego narażenia na hałas, jeśli zapewni mu się wystarczająco długi czas odpoczynku.
en	The hearing system is capable of recovering from the negative effects of chronic exposure to noise if it has a sufficient period of rest.

pl	Z tego względu limity dotyczące długoterminowego narażenia odnoszą się do ogólnego narażenia pracowników ważonego krzywą A, mierzonego dla 8-godzinnego dnia pracy.
en	For this reason, chronic exposure limits often refer to total A-weighted exposure of workers measured over an 8 - hour working day.

pl	Ustalony w UE limit indywidualnego narażenia dobowego jest następujący: Lex, 8h = 87 dB(A).
en	In the EU, the personal daily exposure limit is set at Lex, 8h = 87 dB(A).

pl	5.5. Jeśli chodzi o choroby inne niż te dotykające bezpośrednio narząd słuchu, mogą to być choroby układu sercowo-naczyniowego, układu trawiennego (w związku ze stresem), silne bóle głowy i problemy endokrynologiczne (z uwagi na to, że zmianie ulegają zasadnicze parametry).
en	5.5 Extra-auditory illnesses may involve the emergence of cardiovascular pathologies, of disorders of the digestive system through stress, acute headaches or endocrine problems as a result of altered essential parameters.

pl	Dobrze znane skutki hałasu niezwiązane ze słuchem obejmują rozdrażnienie, zaburzenia snu, komplikacje istniejących uprzednio chorób psychiatrycznych.
en	Recorded extra-auditory effects of noise include: annoyance, disturbed sleep, and complications of existing psychiatric pathologies.

pl	Liczne badania dowiodły istnienia współzależności między deklarowanym wysokim poziomem rozdrażnienia (subiektywny wskaźnik dokuczliwości) a poziomem hałasu pochodzącego z ruchu pojazdów, w tym także z ruchu kolejowego, przede wszystkim w odniesieniu do hałasu nocnego.
en	The link between high declared levels of annoyance (a subjective parameter) and traffic noise levels, including from rail transport, and especially at night, has been demonstrated in numerous studies.

pl	Zaburzenia snu, bezpośrednio powodowane przez hałas ruchu pojazdów w godzinach nocnych, prowadzą często do wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego i hormonalnego, które na ogół nie ustępują w miarę przedłużania się okresu narażenia, jak to ma miejsce w wypadku trudności z zasypianiem.
en	Disturbed sleep, directly caused by night-time traffic noise, is often accompanied by the appearance of other cardiovascular and endocrine pathologies, which typically do not diminish as exposure continues, unlike initial difficulty in falling asleep.

pl	5.6. Inaczej rzecz się ma z zanieczyszczeniem atmosfery.
en	5.6 The picture concerning air pollution is very different.

pl	Co roku 500000 osób na świecie umiera z powodu zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego, ponadto skraca się średnie trwanie życia (prawie 3 mln osób umierają z powodu zanieczyszczenia powietrza wewnątrz budynków).
en	500000 people die worldwide each year as a result of ambient air pollution, and it has a downward effect on life expectancy (almost three million deaths due to indoor air pollution).

pl	Departament Epidemiologii Środowiskowej i Rejestru Nowotworów Krajowego Instytutu Analizy i Leczenia Nowotworów w Mediolanie (Istituto Nazionale per lo Studio e la Cura dei Tumori) przeprowadził badanie, z którego wynika, że gdyby zmniejszono stężenie cząstek stałych PM10 w powietrzu z 60 do 30 µg/m3, liczba zgonów spadłaby o 1575 z obecnych 13122.
en	According to research conducted by the Environmental Epidemiology and Tumour Registry Department of the Milan-based National Institute for the Study and Treatment of Tumours, if PM10 particles were to be reduced from 60 to 30 µg/m3 there would be 1575 fewer deaths than the 13122 that actually occur.

pl	Mieszkańcy tego miasta powinni być tym szczególnie zainteresowani!
en	Obvious food for thought for the citizens of that city!

pl	5.7. Ta długookresowa ekstrapolacja pochodzi z badania przeprowadzonego przez C. Ardena Pope'a III (opublikowanego w periodyku "JAMA", 2002, t.
en	5.7 This long-term extrapolation is drawn from a study carried out by C. Arden Pope III (published in JAMA, 2002 - Vol.

pl	Praca nosi tytuł Lung Cancer, Cardiopulmonary Mortality and Long-term Exposure to fine Particulate Air Pollution ("Rak płuc, umieralność na choroby serca i płuc a długotrwałe narażenie na zanieczyszczenie powietrza pyłem zawieszonym").
en	287, No 9) on a sample of 1200000 individuals belonging to the Cancer Society over an observation period extending from 1982 to 1998 (Lung Cancer, Cardiopulmonary Mortality and Long-term Exposure to fine Particulate Air Pollution).

pl	WHO przyjęła parametry wynikające z tego badania, w którym stwierdza się 6-procentowy wzrost zagrożenia śmiercią dla osób w wieku powyżej 30 lat.
en	The WHO has accepted the parameters resulting from this study, which identifies the increase in the mortality risk for the population of 30 years of age or more at 6 %.

pl	5.8. Zanieczyszczenie powietrza powoduje wiele chorób, takich jak ostry i chroniczny bronchit, choroby płuc, serca i układu krążenia, trudności z oddychaniem, jak np. duszności, rozwój nowotworów, częstsze pojawianie się ataków astmy, ostre zapalenia oczu.
en	5.8 Air pollution causes many illnesses such as acute and chronic bronchitis, disorders of the lungs and cardio-circulatory system, breathing difficulties such as dyspnoea, increased tumours, increased asthma attacks and acute inflammations of the eye.

pl	6. Pracownicy narażeni na zanieczyszczenie hałasem i zanieczyszczenia atmosfery
en	6. Workers exposed to noise and air pollution

pl	6.1. Nadmierne narażenie na działanie zanieczyszczonego środowiska miejskiego dotyczy wielu kategorii pracowników.
en	6.1 Many categories of workers are concerned by overexposure to a polluted urban environment.

pl	Odnosi się ono do wszystkich osób pracujących na drogach, takich jak: robotnicy zajmujący się utrzymaniem dróg, strażnicy miejscy i policja drogowa, pracownicy stacji benzynowych, kierowcy autobusów i pojazdów transportujących towary.
en	All those working on the roads are affected: maintenance workers, town and traffic police, petrol station workers, bus and commercial vehicle drivers.

pl	Prawodawstwo europejskie i krajowe szczegółowo analizuje potencjalne zagrożenia dotyczące poszczególnych profesji i przewiduje stosowne środki bezpieczeństwa.
en	European and national legislation looks in detail at the potential risks to individual occupations, imposing suitable safety measures.

pl	6.2. Przepisy w zakresie zanieczyszczenia powietrza w miejscu pracy są szczególnie surowe dla przedsiębiorstw przemysłowych stosujących materiały niebezpieczne, jeśli zaś chodzi o hałas, każde emitujące go urządzenie lub maszyna muszą spełnić stosowne warunki w momencie homologacji; wyjątkami są szczególne urządzenia (młoty pneumatyczne czy frezarki drogowe), których poziom hałasu przekracza dopuszczalne limity - w ich przypadku obowiązkowe jest używanie ochraniaczy słuchu.
en	6.2 The legislation on air pollution at the workplace is particularly strict for industrial companies using hazardous materials. With regard to noise, all equipment or machines that cause noise emissions must comply with the limits laid down in the type-approval except in specific cases where the ceilings are exceeded; in such cases (pneumatic hammers, road drills) there is an obligation to use ear protectors.

pl	6.3. Nie istnieją żadne konkretne postanowienia dotyczące osób, które pracują na drogach i wdychają zanieczyszczone powietrze lub znoszą ciągły hałas.
en	6.3 There are no specific provisions for road-based workers who breathe polluted air or are subjected to continuous noise.

pl	Co się tyczy kierowców autobusów, konieczne jest ograniczenie źródeł hałasu i wibracji w pojazdach oraz poprawa izolacji akustycznej w kabinie kierowcy.
en	With regard to bus drivers, for example, the on-board sources of noise and vibration should be reduced and driving cab sound-proofing improved.

pl	Nadmierny poziom hałasu ujemnie wpływa na wydajność pracy kierowcy, powoduje bowiem stres, co z kolei zwiększa napięcie mięśniowe i upośledza precyzję ruchów.
en	Excessive noise has a negative impact on driver performance by generating stress, increasing muscle strain and jeopardising precision of movement.

pl	Hałas oddziałuje na autonomiczny układ nerwowy i osłabia niektóre funkcje szczególnie ważne w przypadku prowadzenia pojazdów, takie jak np. ocena prędkości i odległości.
en	Noise acts on the vegetative nervous system and impairs certain functions that are crucial to driving, such as judgment of speed and distance.

pl	6.4. Za poprawę warunków higieny i bezpieczeństwa pracy powinny być odpowiedzialne wszystkie szczeble polityczne i administracyjne; należy nasilić kontrole i surowo karać każdego, kto narusza przepisy w zakresie bezpieczeństwa.
en	6.4 Improving health and safety conditions for workers is a responsibility that needs to be assumed at every political and administrative level, stepping up inspections and severely penalising those who infringe the safety standards.

pl	Pracownicy stają się często ofiarami wypadków, których można by uniknąć, gdyby odpowiednio dostosowywano przepisy w zakresie bezpieczeństwa, opierając się na wynikach najnowszych badań i postępie technologicznym.
en	Workers are often involved in accidents that could be prevented if safety rules were kept properly up-dated on the basis of the most recent studies and technological progress.

pl	Chodzi m.in. o najnowsze badania epidemiologiczne dotyczące czynników zanieczyszczających, które jako efekt uboczny mogą powodować obniżenie uwagi i nieodwracalne konsekwencje.
en	These include the most recent epidemiological studies on polluting factors that, as a side-effect, can produce loss of attention, with the ensuing irreparable consequences.

pl	7. Jakie inicjatywy należy podjąć w celu przezwyciężenia zastoju?
en	7. What initiatives should be taken against stagnating results?

pl	7.1. Raporty agencji europejskich pokazują, że walkę z czynnikami zanieczyszczającymi tak naprawdę dopiero należy zacząć.
en	7.1 Reports from European agencies reveal that the fight against polluting factors is far from won.

pl	Należy wzmocnić środki ochrony prawnej obywateli za pomocą odpowiedniego systemu kontroli, które powinny być niezależne od administracji i władz lokalnych.
en	The legal protection of citizens needs to be strengthened through a robust system of inspections, which must be conducted independently of administrations or local authorities.

pl	7.2. Zgodnie z ostatnimi badaniami EEA głównym powodem wzrostu szkodliwych emisji jest wzrost popytu na transport, pomimo oszczędności związanych z efektywnością energetyczną i paliwem, gdyż popyt powstaje często w wyniku czynników zewnętrznych wobec sektora transportu (przemieszczanie się związane z zakupami, pracą i turystyką wakacyjną).
en	7.2 According to a very recent EEA study, the main cause for the increase in harmful emissions is the growth in demand for transport, outstripping the gains made through fuel and energy efficiency: demand is often created by factors outside transport (shopping, working and holiday trips).

pl	Decyzje podejmowane poza sektorem transportu wpływają na jego ślad węglowy (emisje gazu cieplarnianego), a ich konsekwencje nie są brane pod uwagę.
en	Decisions taken outside the transport sector influence its carbon footprint without considering the consequences.

pl	Konieczne jest przeprowadzenie szczegółowej analizy działalności gospodarczej zewnętrznej wobec sektora transportu (Beyond transport policy - exploring and managing the external drivers of transport demand, EEA Technical report No 12/2008).
en	A detailed analysis of sectors of economic activity outside the transport sector is needed (EEA, Beyond transport policy - exploring and managing the external drivers of transport demand, Technical report No 12/2008).

pl	7.3. Aby ograniczeniami w ruchu pojazdów nie utrudniać działalności handlowej, w niektórych miastach doszło do tego, że przeniesiono centra dystrybucji z terenów bardziej zanieczyszczonych do spokojnych przedmieść lub też po prostu przestano gromadzić dane dotyczące takich obszarów.
en	7.3 In some towns, so as not to hamper trade as a result of traffic restrictions, distribution centres have simply been shifted from the more polluted areas of cities to quiet suburbs - or data is simply no longer collected from such areas.

pl	7.4. System certyfikacji własnej producenta w przemyśle produkującym opony, wraz z kontrolami opartymi na stanie nawierzchni dróg (chropowatość, naturalna dźwiękochłonność), jest w dużym stopniu ukierunkowany na hałas wewnętrzny odczuwalny w pojazdach samochodowych ("in-vehicle noise"), a nie na hałas zewnętrzny ("pass-by"), czyli odczuwany przez obywateli.
en	7.4 The self-certification scheme applied by the tyre manufacturing industry, with controls that are influenced by specific road surface conditions (texture, intrinsic capacity to absorb noise) is heavily slanted towards reducing in-vehicle noise rather than external pass-by noise, i.e. the noise perceived by the general population.

pl	7.5. Zanieczyszczenie hałasem oznacza wprowadzenie hałasu do środowiska mieszkalnego lub zewnętrznego w taki sposób, że staje się on dokuczliwy bądź zakłóca odpoczynek lub działalność ludzi, stanowi niebezpieczeństwo dla zdrowia, pogarsza stan ekosystemów, dóbr materialnych, środowiska mieszkalnego lub zewnętrznego bądź też utrudnia zgodne z prawem korzystanie z tych środowisk.
en	7.5 Noise pollution means the introduction of noise into the indoor or outdoor environment that is annoying or disturbing to rest and to human activities, harmful to health, damaging to ecosystems, tangible goods, monuments and the indoor or outdoor environment, or prevents the lawful enjoyment of these environments.

pl	Takiemu zanieczyszczeniu należy zapobiegać poprzez umiejętne angażowanie całego społeczeństwa, zachęcając je do przyjęcia przykładnych zachowań, które zapewnią dobre samopoczucie wszystkich.
en	It should be combated by means of an intelligent approach that involves the general public, encouraging it to adopt patterns of behaviour that will bring about collective well-being.

pl	7.6. Poza propagowaniem odpowiednich wzorców zachowań, szczególnie wśród młodych pokoleń - poprzez współdziałanie z placówkami oświatowymi począwszy od szkół podstawowych, konieczne jest podjęcie działań ukierunkowanych na osiągnięcie celu, jakim jest stworzenie społeczeństwa o niskim poziomie emisji CO2 i substancji zanieczyszczających.
en	7.6 As well as fostering such behaviour, particularly among the younger generations through educational interaction from primary school onwards, there is a need to push ahead with targeted initiatives in order to achieve the goal of a low CO2- and pollutant-emitting society.

pl	7.7. Zrównoważony, zbiorowy transport miejski należy wspierać za pomocą zachęt.
en	7.7 Sustainable urban public transport should be supported by incentives.

pl	Ciekawą inicjatywę przedsięwzięło miasto Bazylea, które w porozumieniu z właścicielami hoteli dystrybuuje bezpłatną (tzn. wliczoną w cenę zakwaterowania) kartę mobilności, uprawniającą do darmowego korzystania z publicznych środków komunikacji miejskiej przez tyle dni, ile trwa pobyt w hotelu.
en	The city of Basle has adopted an interesting initiative under which, in agreement with hotel operators, it distributes a free (i.e. included in the price of the hotel) mobility card to visitors allowing them to use public transport free of charge for the number of days of their hotel stay.

pl	Inaczej mówiąc, zachęca się do zostawienia samochodu w domu.
en	In other words, an incentive to leave the car at home.

pl	7.8. Warto wprowadzać ograniczenia w ruchu miejskim, propagując pasażerski transport publiczny [2], zróżnicowane opodatkowanie pojazdów i paliw w zależności od wywoływanych przez nie emisji [3], internalizując w ten sposób koszty zewnętrzne [4], płatne przepustki umożliwiające wjazd do centrum miasta, aczkolwiek te ostatnie - jak w wypadku Londynu, Sztokholmu czy Mediolanu - z czasem przestają być skuteczne, mimo że początkowo wywierają pozytywny wpływ dzięki redukcji ruchu miejskiego.
en	7.8 Limiting urban traffic by giving preference to public passenger transport [2], differentiated taxation of vehicles and fuels in line with the emissions they produce [3], thereby internalising the external costs [4], and charging to enter city centres: the latter however after an initially positive impact in terms of reducing urban traffic, tends over time to lose its effectiveness, as in the cases of London, Stockholm and Milan.

pl	Samochody sportowo-użytkowe (SUV) powinny być użytkowane na otwartej przestrzeni, a nie w małych europejskich miasteczkach zaprojektowanych z myślą o powozach konnych (chociaż również one powodowały emisję CH4!).
en	SUVs should be used in open areas, not in Europe's small cities, which were designed for horse-drawn carts (although even they were a source of CH4 emissions!).

pl	7.8.1. Produkcja i użycie pojazdów w większym stopniu przestrzegających ograniczeń zanieczyszczenia powietrza mają zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia celów wyznaczonych w prawodawstwie europejskim na ten temat.
en	7.8.1 The production and use of vehicles that comply more closely with air pollution limits are a key factor in any attempt to meet the goals set by the relevant European legislation.

pl	7.9. Rozwój Inteligentnych Systemów Transportowych (ITS) [5].
en	7.9 The development of Intelligent Transportation Systems (ITS) [5].

pl	Systemy ITS różnią się w zależności od stosowanych technologii, począwszy od podstawowych systemów zarządzania, takich jak systemy nawigacji satelitarnej, systemy sygnalizacji ruchu drogowego lub urządzenia do pomiaru prędkości w ramach systemów monitorowania przez telewizję przemysłową, po zaawansowane urządzenia dostarczające w czasie rzeczywistym dane pochodzące z różnych źródeł zewnętrznych, na przykład informacje meteorologiczne, systemy odladzania mostów itp.
en	ITS vary in the technologies applied, from basic management systems such as satellite navigation, traffic signal control systems, speed cameras, and monitoring applications such as CCTV surveillance, together with advanced applications integrating live data from various external sources, such as weather information, bridge de-icing systems and so on.

pl	7.10. Można wykorzystać technologie informatyczne, połączone z systemami operacyjnymi w czasie rzeczywistym, stosując mikroprocesory wykorzystywane już w nowych samochodach; system FCD (Floating Car Data lub Floating Cellular Data), który wykorzystuje sygnały z telefonów komórkowych kierowców; technologie oparte na czujnikach wewnętrznych lub zewnętrznych; identyfikację za pomocą pętli indukcyjnych i czujników umieszczonych pod powierzchnią jezdni, a także za pomocą wideo.
en	7.10 Computational technologies, embedded in real-time operating systems and using the microprocessors pre-fitted in new cars; FCD (Floating Car Data/Floating Cellular Data) system using signals from the mobile phones of those drivers who have them; internal and external sensing technologies; inductive loop detectors placed in the roadbed; and video identification may all be used.

pl	7.11. Technologia elektroniczna umożliwia również rozwiązanie problemu opłat za użytkowanie dróg na obszarach pozamiejskich i miejskich.
en	7.11 Even urban and non-urban toll payment problems can be resolved with electronics.

pl	Oprócz ściągania opłat elektroniczne systemy pobierania opłat (Electronic Toll Collection - ETC) są również wykorzystywane do monitorowania zatorów komunikacyjnych, mierząc liczbę przejazdów w określonym odcinku czasu.
en	In addition to charge collection, Electronic Toll Collection (ETC) is used to monitor congestion trends by measuring the number of vehicles passing between two points in time.

pl	7.12. Należy rozpocząć przemyślenia na temat pojazdów rekreacyjnych (małe samochody terenowe typu buggy, czterokołowce (quady), motocykle terenowe, skutery wodne, skutery śnieżne, ultralekkie statki powietrzne).
en	7.12 There is a need for a debate on recreational vehicles (buggies, quads, off-road motorcycles, water scooters, snowmobiles, microlight aircraft).

pl	Często cechą charakterystyczną tych pojazdów jest to, że powodują one hałas i emisje o silnym i nieprzyjemnym zapachu.
en	Noise and emissions with highly unpleasant smells are often an indissociable part of these vehicles.

pl	Prawie nigdy nie mają one tablicy rejestracyjnej, lecz można je transportować i parkować zgodnie z prawem.
en	They generally do not have licence plates, but can be transported and parked legally.

pl	Wykorzystywane w nich silniki powinny być zgodne z ogólnymi przepisami, lecz powstaje pytanie, czy przepisy te uwzględniają w należytym stopniu fakt, że pojazdy te są używane na obszarach o dużych walorach przyrodniczych.
en	Their engines are usually subject to the general rules, but it may be questioned if these rules take sufficient account of the use of these vehicles in areas of great natural value.

pl	Szybkie rozpowszechnianie się tych pojazdów stwarza nie tylko problemy związane z ochroną środowiska, lecz jest również wyzwaniem technologicznym.
en	The rapidly spreading popularity of such vehicles not only raises environmental problems, but poses a technological challenge.

pl	7.14. Należy wspierać zmianę stylów życia, zrównoważoną mobilność pieszą lub rowerową na krótkich odcinkach, jednocześnie poprawiając jakość istniejącej infrastruktury dla pieszych i rowerzystów.
en	7.13 Internalisation of external costs, particularly the costs to human health, and integrated transport policies, establishing the degree of environmental sustainability of individual projects, the cost/benefit ratio, environmental improvement, job creation, impact on congestion.

pl	7.15. Należałoby dokonać przeglądu zarządzania logistyką i produkcją w systemie "dokładnie na czas", zarządzanie to bowiem pociąga za sobą ogromne marnotrawstwo przewozów towarowych.
en	7.14 Changing lifestyles. Supporting sustainable mobility by walking or cycling for short distances, enhancing the infrastructure provided for pedestrians and cyclists.

pl	Poza tym potrzebna byłaby standaryzacja wzorów użytkowych, co ograniczyłoby liczbę części wymiennych.
en	7.15 Reviewing logistics management and just-in-time production, which entails enormous expenditure on moving goods.

pl	7.16. Tam, gdzie to możliwe, należy rozwinąć telepracę.
en	Standardised designs, to rationalise spare parts.

pl	7.17. Pożądane jest wspieranie badań naukowych i innowacyjnego rozwoju materiałów i rozwiązań technologicznych służących redukcji substancji zanieczyszczających wytwarzanych przez ruch pojazdów i transport drogowy.
en	7.16 Wherever possible, boosting teleworking. 7.17 Supporting research and innovative development of technological materials and solutions to reduce levels of polluting agents produced by traffic and road transport.

pl	7.18. W celu zmniejszenia wpływu zanieczyszczenia hałasem można by zastosować spowalniacze ruchu na nawierzchniach ulic, poprawić jakość asfaltu, zamontować ekrany dźwiękochłonne na terenach o największej gęstości ruchu.
en	7.18 In order to lessen the impact of noise pollution, speed reduction devices could be installed on road surfaces, the quality of road surfaces themselves improved and noise absorbing panels erected in areas of high traffic density.

pl	Należałoby wprowadzić rzeczywiście odstraszające kary dla pojazdów przekraczających dopuszczalny poziom emisji hałasu, z możliwością konfiskaty pojazdu włącznie.
en	Penalties with real deterrent effect for vehicles that exceed noise emission limits, up to and including impounding vehicles.

pl	Testy poziomu hałasu powinny być przeprowadzane w warunkach bardziej zbliżonych do "normalnych" warunków użytkowania pojazdów.
en	Noise tests that more closely reflect "normal" vehicle operating conditions.

pl	7.19. Za dokuczliwy i szkodliwy hałas odpowiedzialne są często pojazdy silnikowe dwu- i trzykołowe.
en	7.19 Two- and three-wheel motorised vehicles are often the main cause of disturbing and harmful noise.

pl	Należy zaostrzyć kontrolę wywoływanego przez nie hałasu, wprowadzając zakaz ruchu dopóty, dopóki nie zostanie przedstawiony certyfikat zgodności z obowiązującymi przepisami.
en	Checks on their noise emissions should be stepped up, and they should be taken off the roads until a document formally certifying that they comply with existing legislation is produced.

pl	(1) Pełne utworzenie wewnętrznego rynku transportu drogowego opartego na uczciwych zasadach konkurencji wymaga jednolitego stosowania wspólnych zasad określających dostęp do zawodu przewoźnika drogowego rzeczy lub osób, zwanego dalej "zawodem przewoźnika drogowego".
en	(1) The completion of an internal market in road transport with fair conditions of competition requires the uniform application of common rules on admission to the occupation of road haulage operator or road passenger transport operator (the occupation of road transport operator).

pl	Te wspólne zasady przyczynią się - w interesie przewoźników drogowych, ich klientów i całej gospodarki - do podniesienia poziomu kwalifikacji zawodowych przewoźników, racjonalizacji rynku, poprawy jakości świadczonych usług, a także do zwiększenia bezpieczeństwa drogowego.
en	Such common rules will contribute to the achievement of a higher level of professional qualification for road transport operators, the rationalisation of the market and an improved quality of service, in the interests of road transport operators, their customers and the economy as a whole, together with improvements in road safety.

pl	Ułatwią one również przewoźnikom drogowym skuteczne korzystanie ze swobody przedsiębiorczości.
en	They will also facilitate the effective exercise of the right of establishment by road transport operators.

pl	(2) Dyrektywa Rady 96/26/WE z dnia 29 kwietnia 1996 r. w sprawie dostępu do zawodu przewoźnika drogowego transportu rzeczy i przewoźnika drogowego transportu osób oraz wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji, mająca na celu ułatwienie tym przewoźnikom korzystania z prawa swobody przedsiębiorczości w dziedzinie transportu krajowego i międzynarodowego [4] wprowadziła minimalne warunki dostępu do zawodu przewoźnika drogowego i wzajemne uznawanie wymaganych do tego dokumentów.
en	(2) Council Directive 96/26/EC of 29 April 1996 on admission to the occupation of road haulage operator and road passenger transport operator and mutual recognition of diplomas, certificates and other evidence of formal qualifications intended to facilitate for these operators the right to freedom of establishment in national and international transport operations [4] lays down minimum conditions governing admission to the occupation of road transport operator and the mutual recognition of the documents required in this connection.

pl	Doświadczenie, ocena wpływu i różne analizy wykazują jednak, że dyrektywa ta jest stosowana niejednolicie w poszczególnych państwach członkowskich.
en	However, experience, an impact assessment and various studies show that that Directive is being applied inconsistently by Member States.

pl	Rozbieżności te mają wielorakie negatywne konsekwencje, w szczególności prowadzą do zakłócenia konkurencji, braku przejrzystości rynku oraz niejednakowego poziomu kontroli, jak również ryzyka, że przedsiębiorcy zatrudniający pracowników o niskim poziomie kwalifikacji zawodowych będą ignorowali przepisy w sprawie bezpieczeństwa drogowego i polityki socjalnej lub przestrzegali ich w ograniczonym zakresie, co może zaszkodzić wizerunkowi sektora.
en	Such disparities have several adverse consequences, in particular a distortion of competition and a lack of market transparency and of uniform monitoring, as well as the risk that undertakings employing staff with a low level of professional qualification may be negligent in respect of, or less compliant with, the rules on road safety and social welfare, which may harm the image of the sector.

pl	(3) Wymienione konsekwencje są tym bardziej szkodliwe, że mogą zakłócić prawidłowe funkcjonowanie wewnętrznego rynku transportu drogowego, ponieważ rynek międzynarodowego transportu rzeczy i niektórych operacji kabotażu jest dostępny dla przedsiębiorców w całej Wspólnocie.
en	(3) These consequences are all the more detrimental as they are liable to disturb the smooth functioning of the internal market in road transport, since the market in the transport of international goods and certain cabotage operations is accessible to undertakings throughout the Community.

pl	Jedynym warunkiem, który przedsiębiorcy muszą spełnić, jest posiadanie licencji wspólnotowej, którą mogą uzyskać po spełnieniu warunków dostępu do zawodu przewoźnika drogowego zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku przewozów drogowych [5] i rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku dla usług autokarowych i autobusowych [6].
en	The only condition imposed on such undertakings is that they have a Community licence, which can be obtained provided they satisfy the conditions governing admission to the occupation of road transport operator laid down in Regulation (EC) No 1072/2009 of the European Parliament and of the Council of 21 October 2009 on common rules for access to the international road haulage market [5] and Regulation (EC) No 1073/2009 of the European Parliament and of the Council of 21 October 2009 on common rules for access to the international market for coach and bus services [6].

pl	(4) Należy zatem unowocześnić istniejące zasady dostępu do zawodu przewoźnika drogowego, aby zapewnić bardziej jednolite i skuteczniejsze ich stosowanie.
en	(4) It is therefore appropriate to modernise the existing rules on admission to the occupation of road transport operator in order to ensure that those rules are applied more uniformly and effectively.

pl	Ponieważ przestrzeganie tych zasad stanowi główny warunek dostępu do rynku wspólnotowego, a w dziedzinie dostępu do rynku stosowanymi instrumentami wspólnotowymi są rozporządzenia, rozporządzenie jest najbardziej odpowiednim instrumentem regulacji dostępu do zawodu przewoźnika drogowego.
en	Since compliance with those rules constitutes the main condition governing access to the Community market, and the applicable Community instruments in this field are Regulations, a Regulation would appear to be the most appropriate instrument to govern admission to the occupation of road transport operator.

pl	(5) Państwa członkowskie powinny mieć możliwość dostosowania warunków, których należy przestrzegać w celu wykonywania zawodu przewoźnika drogowego w regionach najbardziej oddalonych, o których mowa w art. 299 ust. 2 Traktatu, ze względu na szczególny charakter i ograniczenia w tych regionach.
en	(5) Member States should be allowed to adapt the conditions with which to comply in order to pursue the occupation of road transport operator in the outermost regions referred to in Article 299(2) of the Treaty because of the special characteristics of, and constraints in, those regions.

pl	Przedsiębiorcy posiadający w tych regionach siedzibę, którzy przestrzegają warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego tylko wskutek takiego dostosowania, nie powinni jednak mieć możliwości uzyskania licencji wspólnotowej.
en	However, the undertakings established in those regions which comply with the conditions to pursue the occupation of road transport operator only as a result of such adaptation should not be able to obtain a Community licence.

pl	Dostosowanie warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego nie powinno stanowić utrudnienia w wykonywaniu przewozów w regionach najbardziej oddalonych dla przedsiębiorców, którzy zostaliby dopuszczeni do wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i spełniają wszystkie warunki ogólne określone w niniejszym rozporządzeniu.
en	The adaptation of the conditions to pursue the occupation of road transport operator should not hinder undertakings which would have been admitted to the occupation of road transport operator and which comply with the general conditions laid down in this Regulation from carrying out transport operations in the outermost regions.

pl	(6) W trosce o zapewnienie uczciwej konkurencji wspólne zasady dotyczące wykonywania zawodu przewoźnika drogowego powinny być stosowane w jak najszerszym stopniu do wszystkich przedsiębiorców.
en	(6) In the interests of fair competition, the common rules governing the exercise of the occupation of road transport operator should apply as widely as possible to all undertakings.

pl	Nie ma jednak potrzeby włączania do zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia przedsiębiorców, którzy wykonują przewozy o nikłym wpływie na rynek transportu.
en	However, it is unnecessary to include within the scope of this Regulation undertakings which only perform transport operations with a very small impact on the transport market.

pl	(7) Państwo członkowskie siedziby powinno sprawdzać, czy przedsiębiorca nieprzerwanie spełnia warunki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu, tak, aby w razie konieczności właściwe organy tego państwa członkowskiego miały możliwość podejmowania decyzji o zawieszeniu lub cofaniu zezwoleń, które pozwalają temu przedsiębiorcy prowadzić działalność na rynku.
en	(7) It should be the responsibility of the Member State of establishment to verify that an undertaking satisfies at all times the conditions laid down in this Regulation so that the competent authorities of that Member State are able, if necessary, to decide to suspend or withdraw the authorisations which allow that undertaking to operate on the market.

pl	Należyte przestrzeganie i wiarygodna kontrola warunków dostępu do zawodu przewoźnika drogowego wymagają od przedsiębiorców prowadzenia działalności gospodarczej w sposób rzeczywisty i ciągły.
en	Proper compliance with, and reliable monitoring of, the conditions governing admission to the occupation of road transport operator presuppose that undertakings have an effective and stable establishment.

pl	(8) Należy wyraźnie określić osoby fizyczne o dobrej reputacji i wymaganych kompetencjach zawodowych i wskazać je właściwym organom.
en	(8) Natural persons with the requisite good repute and professional competence should be clearly identified and designated to the competent authorities.

pl	Osoby te, zwane dalej "zarządzającymi transportem", powinny posiadać miejsce zamieszkania w państwie członkowskim oraz w sposób rzeczywisty i ciągły zarządzać operacjami transportowymi przedsiębiorców zajmujących się transportem drogowym.
en	Such persons (transport managers), should be resident in a Member State and effectively and continuously manage the transport activities of road transport undertakings.

pl	Należy sprecyzować warunki, na których podstawie uznaje się daną osobę za odpowiedzialną za rzeczywiste i ciągłe zarządzanie operacjami transportowymi w przedsiębiorstwie.
en	It is therefore appropriate to specify the conditions under which a person is considered to effectively and continuously manage the transport activities of an undertaking.

pl	(9) Wymóg dobrej reputacji zarządzającego transportem oznacza, że nie może on być skazany za poważne przestępstwa ani nie mogą na nim ciążyć sankcje za poważne naruszenie, w szczególności przepisów wspólnotowych w dziedzinie transportu drogowego.
en	(9) The good repute of transport managers is conditional on their not having been convicted of a serious criminal offence or not having incurred a penalty, for a serious infringement, in particular, of Community rules relating to road transport.

pl	Wyrok skazujący lub sankcje nakładane na zarządzającego transportem lub przedsiębiorcę transportu drogowego w jednym lub kilku państwach członkowskich za najpoważniejsze naruszenie przepisów wspólnotowych powinny skutkować utratą dobrej reputacji, pod warunkiem że właściwy organ ustalił, że przed wydaniem prawomocnej decyzji odpowiednio przeprowadzono i udokumentowano dochodzenie gwarantujące podstawowe prawa procesowe i że przestrzegano odpowiedniego prawa do odwołania.
en	A conviction or penalty incurred by a transport manager or a road transport undertaking in one or more Member States for the most serious infringements of Community rules should result in the loss of good repute provided that the competent authority has ascertained that a duly completed and documented investigation procedure granting essential procedural rights took place before its final decision and that appropriate rights of appeal were respected.

pl	(10) Przedsiębiorca transportu drogowego musi posiadać minimalną zdolność finansową konieczną do zapewnienia właściwego rozpoczęcia działalności i należytego zarządzania.
en	(10) It is necessary for road transport undertakings to have a minimum financial standing to ensure their proper launching and administration.

pl	Gwarancja bankowa lub ubezpieczenie od odpowiedzialności zawodowej może stanowić dla przedsiębiorców prosty i opłacalny ekonomicznie sposób wykazania zdolności finansowej.
en	A bank guarantee or a professional liability insurance may constitute a simple and cost-efficient method of demonstrating the financial standing of undertakings.

pl	(11) Wysoki poziom kwalifikacji zawodowych powinien zwiększyć społeczno-ekonomiczną skuteczność sektora transportu drogowego.
en	(11) A high level of professional qualification should increase the socioeconomic efficiency of the road transport sector.

pl	W konsekwencji kandydaci do funkcji zarządzającego transportem powinni dysponować wiedzą fachową na wysokim poziomie.
en	It is therefore appropriate that applicants for the post of transport manager should possess high-quality professional knowledge.

pl	Aby zapewnić większą jednolitość warunków przeprowadzania egzaminów, a także promować wysoką jakość szkolenia, należy przewidzieć możliwość upoważniania przez państwa członkowskie ośrodków egzaminacyjnych i ośrodków szkoleniowych według określonych przez te państwa kryteriów.
en	In order to ensure greater uniformity of examinations and to promote a high quality of training, it is appropriate to provide that Member States may authorise examination and training centres according to criteria to be defined by them.

pl	Zarządzający transportem powinni posiadać niezbędną wiedzę z zakresu obejmującego zarówno transport krajowy, jak i międzynarodowy.
en	Transport managers should possess the requisite knowledge for managing both national and international transport operations.

pl	Wykaz dziedzin, których znajomość jest wymagana dla uzyskania certyfikatu kompetencji zawodowych, oraz zasady organizacji egzaminów mogą ulegać zmianie wraz z postępem technicznym, dlatego też należy zapewnić możliwość ich aktualizacji.
en	The list of subjects of which knowledge is required in order to obtain a certificate of professional competence and the procedures for the organisation of examinations are likely to evolve with technical progress, and provision should be made for updating them.

pl	Państwa członkowskie powinny mieć możliwość zwolnienia z egzaminów osób, które mogą udowodnić ciągłość doświadczenia w zarządzaniu operacjami transportowymi.
en	It should be possible for Member States to exempt from the examinations persons who can provide proof of continuous experience in managing transport activities.

pl	(12) Uczciwa konkurencja i transport drogowy odbywający się w pełnym poszanowaniu przepisów wymagają jednolitego poziomu nadzoru i monitorowania w państwach członkowskich.
en	(12) Fair competition and road transport that is fully compliant with the rules call for a uniform level of monitoring by Member States.

pl	Organy krajowe odpowiedzialne za nadzorowanie przedsiębiorców i ważności ich zezwoleń odgrywają w tym względzie zasadniczą rolę, w razie potrzeby powinny zatem podejmować odpowiednie środki, zwłaszcza w najpoważniejszych przypadkach, poprzez zawieszanie lub cofanie zezwoleń lub stwierdzanie niezdolności do wykonywania zawodu zarządzających transportem, którzy nagminnie ignorują przepisy lub wykazują w tym względzie brak dobrej woli.
en	The national authorities responsible for monitoring undertakings and the validity of their authorisations have a crucial role to play in this respect, and it is appropriate to ensure that they take suitable measures if necessary, in particular in the most serious cases by suspending or withdrawing authorisations or declaring as unsuitable transport managers who are repeatedly negligent or who act in bad faith.

pl	Dany środek powinien być uprzednio należycie rozpatrzony pod kątem zasady proporcjonalności.
en	This must be preceded by due consideration of the measure with respect to the proportionality principle.

pl	Wcześniej przedsiębiorca powinien jednak zostać upomniany; należy mu również wyznaczyć racjonalny termin na uregulowanie sytuacji przed zastosowaniem takich sankcji.
en	An undertaking should, however, be warned in advance and should have a reasonable period of time within which to rectify the situation before incurring such penalties.

pl	(13) Lepiej zorganizowana współpraca administracyjna między państwami członkowskimi poprawiłaby skuteczność nadzorowania przedsiębiorców prowadzących działalność w kilku państwach członkowskich i pozwoliłaby zmniejszyć koszty administracyjne w przyszłości.
en	(13) Better organised administrative cooperation between Member States would improve the effectiveness of the monitoring of undertakings operating in several Member States and would reduce administrative costs in the future.

pl	Elektroniczne rejestry przedsiębiorców połączone na szczeblu wspólnotowym zgodne ze wspólnotowymi przepisami o ochronie danych osobowych ułatwiłyby taką współpracę i ograniczyły koszty związane z kontrolami zarówno po stronie przedsiębiorców, jak i administracji.
en	Electronic registers of undertakings interconnected throughout the Community, which comply with the Community rules on the protection of personal data, would facilitate such cooperation and reduce the costs involved in checks for both undertakings and administrations.

pl	Krajowe rejestry istnieją już w kilku państwach członkowskich.
en	National registers already exist in several Member States.

pl	Istnieje również infrastruktura mająca na celu wspieranie połączenia między państwami członkowskimi.
en	Infrastructure has also been set up with a view to promoting interconnection between Member States.

pl	Bardziej systematyczne wykorzystanie rejestrów elektronicznych może przyczynić się do znacznego zmniejszenia administracyjnych kosztów kontroli, a jednocześnie poprawić ich skuteczność.
en	A more systematic use of electronic registers could therefore make a significant contribution to reducing the administrative costs of checks and to improving their effectiveness.

pl	(14) Niektóre dane zawarte w krajowych rejestrach elektronicznych, dotyczące naruszeń przepisów i sankcji, mają charakter danych osobowych.
en	(14) Some data contained in national electronic registers concerning infringements and penalties are personal.

pl	Państwa członkowskie powinny zatem podjąć działania niezbędne do przestrzegania dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych [7], w szczególności w odniesieniu do nadzoru przetwarzania danych osobowych przez organy publiczne, prawa osób, których dane dotyczą, do informacji, ich prawa dostępu do danych i prawa do sprzeciwu.
en	Member States should therefore take the measures necessary to ensure compliance with Directive 95/46/EC of the European Parliament and of the Council of 24 October 1995 on the protection of individuals with regard to the processing of personal data and on the free movement of such data [7], in particular with regard to the monitoring of the processing of personal data by public authorities, the right of data subjects to be provided with information, their right of access and their right to object.

pl	Do celów niniejszego rozporządzenia tego rodzaju dane należy przechowywać co najmniej przez dwa lata, aby zapewnić, by zdyskwalifikowani przedsiębiorcy nie prowadzili działalności w innych państwach członkowskich.
en	For the purposes of this Regulation, it would appear to be necessary to retain such data for at least 2 years to ensure that disqualified undertakings do not establish themselves in other Member States.

pl	(15) W celu zwiększenia przejrzystości i umożliwienia klientowi przedsiębiorcy transportowego sprawdzenia, czy posiada on odpowiednie zezwolenie, należy zapewnić dostęp publiczny do pewnych danych znajdujących się w krajowym rejestrze elektronicznym, przestrzegając przy tym odpowiednich przepisów dotyczących ochrony danych.
en	(15) In order to improve transparency and to allow the client of a transport undertaking to verify whether that undertaking is in possession of the appropriate authorisation, certain data contained in the national electronic register should be made publicly accessible, in so far as the relevant provisions on data protection are complied with.

pl	(16) Stopniowe łączenie rejestrów krajowych ma zasadnicze znaczenie dla umożliwienia szybkiej i skutecznej wymiany informacji między państwami członkowskimi i dla zagwarantowania, że przewoźnicy nie będą skłonni do popełniania poważnych naruszeń w innych państwach członkowskich niż to, w którym mają siedzibę, ani do podejmowania ryzyka ich popełnienia.
en	(16) It is essential to gradually interconnect national electronic registers so as to enable information to be exchanged rapidly and efficiently between Member States and to guarantee that road transport operators are not tempted to commit, or to take the risk of committing, serious infringements in Member States other than their Member State of establishment.

pl	Połączenie wymaga wspólnego określenia szczegółowego formatu danych podlegających wymianie oraz technicznych procedur wymiany.
en	Interconnection of this kind entails the joint definition of the precise format of the data to be exchanged and the technical procedures for the exchange of that data.

pl	(17) Aby wymiana informacji między państwami członkowskimi była skuteczna, należy wyznaczyć krajowe punkty kontaktowe oraz określić pewne wspólne procedury obejmujące przynajmniej terminy przekazywania informacji i ich charakter.
en	(17) In order to ensure the efficient exchange of information between Member States, national contact points should be designated and certain common procedures relating as a minimum to time limits and the nature of the information to be forwarded, should be specified.

pl	(18) Aby ułatwić korzystanie ze swobody przedsiębiorczości, za wystarczający dowód dobrej reputacji - na potrzeby dostępu do zawodu przewoźnika drogowego w państwie członkowskim siedziby - należy uznać okazanie odpowiednich dokumentów wydanych przez właściwy organ państwa członkowskiego, w którym przewoźnik drogowy posiadał miejsce zamieszkania, pod warunkiem że dane osoby nie zostały uznane za niezdolne do wykonywania zawodu przewoźnika drogowego w innych państwach członkowskich.
en	(18) In order to facilitate freedom of establishment, the production of appropriate documents issued by a competent authority in the Member State where the transport manager used to reside should be accepted as sufficient proof of good repute for admission to the occupation of road transport operator in the Member State of establishment, provided that the persons concerned have not been declared unfit to pursue that occupation in other Member States.

pl	(19) Aby ułatwić korzystanie ze swobody przedsiębiorczości, certyfikat zgodny z jednolitym wzorem wydawany na podstawie niniejszego rozporządzenia powinien być uznawany przez państwo członkowskie siedziby za wystarczający dowód w zakresie kompetencji zawodowych.
en	(19) With regard to professional competence, in order to facilitate freedom of establishment, a single model certificate issued in accordance with this Regulation should be regarded as sufficient proof by the Member State of establishment.

pl	(20) Niezbędne jest ściślejsze nadzorowanie stosowania niniejszego rozporządzenia na poziomie Wspólnoty.
en	(20) Closer monitoring of the application of this Regulation at Community level is required.

pl	Wiąże się to z przekazywaniem Komisji regularnych sprawozdań sporządzanych w oparciu o rejestry krajowe na temat dobrej reputacji, zdolności finansowej i kompetencji zawodowych przedsiębiorców z sektora transportu drogowego.
en	This presupposes the forwarding to the Commission of regular reports, drawn up on the basis of national registers, on the good repute, financial standing and professional competence of undertakings in the road transport sector.

pl	(21) Państwa członkowskie powinny przewidzieć sankcje za naruszenia niniejszego rozporządzenia.
en	(21) Member States should provide for penalties applicable to infringements of this Regulation.

pl	Sankcje te powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
en	Such penalties should be effective, proportionate and dissuasive.

pl	(22) Ponieważ cel niniejszego rozporządzenia, czyli unowocześnienie przepisów regulujących dostęp do zawodu przewoźnika drogowego w celu zapewnienia bardziej jednolitego i skutecznego ich stosowania w państwach członkowskich, nie może zostać osiągnięteosiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast z uwagi na rozmiary i skutki działania możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości, o której mowa w art. 5 Traktatu.
en	(22) Since the objective of this Regulation, namely the modernisation of the rules governing admission to the occupation of road transport operator in order to ensure that those rules are applied more uniformly and effectively in the Member States, cannot be sufficiently achieved by the Member States and can therefore by reason of the scale and effects of the action be better achieved at Community level, the Community may adopt measures, in accordance with the principle of subsidiarity as set out in Article 5 of the Treaty.

pl	Zgodnie z zasadą proporcjonalności, o której mowa w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.
en	In accordance with the principle of proportionality, as set out in that Article, this Regulation does not go beyond what is necessary to achieve that objective.

pl	(23) Środki niezbędne do wykonania niniejszego rozporządzenia powinny być przyjmowane zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [8].
en	(23) The measures necessary for the implementation of this Regulation should be adopted in accordance with Council Decision 1999/468/EC of 28 June 1999 laying down the procedures for the exercise of implementing powers conferred on the Commission [8].

pl	(24) W szczególności Komisja powinna zostać upoważniona do sporządzenia wykazu kategorii, rodzajów i wagi naruszeń przepisów, które skutkują utratą przez przewoźników drogowych dobrej reputacji, do dostosowania do postępu technicznego załączników I, II i III do niniejszego rozporządzenia, dotyczących wiedzy, którą należy uwzględnić przy uznawaniu przez państwa członkowskie kompetencji zawodowych, oraz wzoru certyfikatu kompetencji zawodowych, oraz do sporządzenia wykazu naruszeń, które oprócz naruszeń określonych w załączniku IV do niniejszego rozporządzenia mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji.
en	(24) In particular, the Commission should be empowered to draw up a list of categories, types and degrees of seriousness of infringements leading to the loss of good repute of road transport operators, to adapt to technical progress Annexes I, II and III to this Regulation concerning the knowledge to be taken into consideration for the recognition of professional competence by the Member States and the model certificate of professional competence, and to draw up a list of infringements which in addition to those set out in Annex IV to this Regulation may lead to the loss of good repute.

pl	Ponieważ środki te mają zasięg ogólny i mają na celu zmianę elementów innych niż istotne niniejszego rozporządzenia, między innymi poprzez dodanie do niego nowych elementów innych niż istotne, muszą one zostać przyjęte zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 5a decyzji 1999/468/WE.
en	Since those measures are of general scope and are designed to amend non-essential elements of this Regulation, inter alia, by supplementing it with new non-essential elements, they must be adopted in accordance with the regulatory procedure with scrutiny provided for in Article 5a of Decision 1999/468/EC.

pl	(25) Dyrektywa 96/26/WE powinna zostać uchylona,
en	(25) Directive 96/26/EC should be repealed,

pl	PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
en	HAVE ADOPTED THIS REGULATION:

pl	ROZDZIAŁ I
en	CHAPTER I

pl	PRZEPISY OGÓLNE
en	GENERAL PROVISIONS

pl	Artykuł 1
en	Article 1

pl	Przedmiot i zakres stosowania
en	Subject matter and scope

pl	1. Niniejsze rozporządzenie reguluje dostęp do zawodu przewoźnika drogowego i wykonywanie tego zawodu.
en	1. This Regulation governs admission to, and the pursuit of, the occupation of road transport operator.

pl	2. Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do wszystkich przedsiębiorców, którzy mają siedzibę we Wspólnocie i wykonują zawód przewoźnika drogowego.
en	2. This Regulation shall apply to all undertakings established in the Community which are engaged in the occupation of road transport operator.

pl	Dotyczy ono również przedsiębiorców, którzy mają zamiar wykonywać zawód przewoźnika drogowego.
en	It shall also apply to undertakings which intend to engage in the occupation of road transport operator.

pl	Odniesienia do przedsiębiorców wykonujących zawód przewoźnika drogowego uznaje się w odpowiednich przypadkach za obejmujące odniesienie do przedsiębiorców, którzy mają zamiar wykonywać ten zawód.
en	References to undertakings engaged in the occupation of road transport operator shall, as appropriate, be considered to include a reference to undertakings intending to engage in such occupation.

pl	3. W odniesieniu do regionów, o których mowa w art. 299 ust. 2 Traktatu, zainteresowane państwa członkowskie mogą dostosować warunki wykonywania zawodu przewoźnika drogowego, o ile w tych regionach działania są prowadzone w pełni przez przedsiębiorców, którzy posiadają tam siedzibę.
en	3. As regards the regions referred to in Article 299(2) of the Treaty, the Member States concerned may adapt the conditions to be complied with in order to pursue the occupation of road transport operator, in so far as operations are fully carried out in those regions by undertakings established there.

pl	4. W drodze odstępstwa od ust. 2, o ile prawo krajowe nie stanowi inaczej, niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do:
en	4. By way of derogation from paragraph 2, this Regulation shall, unless otherwise provided for in national law, not apply to:

pl	a) przedsiębiorców wykonujących zawód przewoźnika drogowego rzeczy wyłącznie pojazdami silnikowymi lub zespołami pojazdów, których dopuszczalna masa całkowita nie przekracza 3,5 tony.
en	(a) undertakings engaged in the occupation of road haulage operator solely by means of motor vehicles or combinations of vehicles the permissible laden mass of which does not exceed 3,5 tonnes.

pl	Państwa członkowskie mogą jednak obniżyć powyższy limit dla wszystkich lub wybranych rodzajów przewozów drogowych;
en	Member States may, however, lower this limit for all or some categories of road transport operations;

pl	b) przedsiębiorców wykonujących usługi drogowego transportu osób wyłącznie w celach niezarobkowych lub których główna działalność nie obejmuje drogowego transportu osób;
en	(b) undertakings engaged in road passenger transport services exclusively for non-commercial purposes or which have a main occupation other than that of road passenger transport operator;

pl	c) przedsiębiorców wykonujących zawód przewoźnika drogowego wyłącznie pojazdami silnikowymi, których maksymalna dopuszczalna prędkość nie przekracza 40 km/h.
en	(c) undertakings engaged in the occupation of road transport operator solely by means of motor vehicles with a maximum authorised speed not exceeding 40 km/h.

pl	5. Państwa członkowskie mogą zwolnić ze stosowania wszystkich lub części przepisów niniejszego rozporządzenia tylko przewoźników drogowych wykonujących wyłącznie krajowe przewozy drogowe, które mają jedynie nikły wpływ na rynek transportowy z uwagi na:
en	5. Member States may exempt from the application of all or some of the provisions of this Regulation only those road transport operators engaged exclusively in national transport operations having only a minor impact on the transport market because of:

pl	a) rodzaj przewożonych rzeczy; lub
en	(a) the nature of the goods carried; or

pl	b) niewielką odległość.
en	(b) the short distances involved.

pl	Artykuł 2
en	Article 2

pl	Definicje
en	Definitions

pl	Na użytek niniejszego rozporządzenia:
en	For the purposes of this Regulation:

pl	1) "zawód przewoźnika drogowego rzeczy" oznacza działalność każdego przedsiębiorcy wykonującego w celach zarobkowych transport rzeczy, środkami takimi, jak pojazd silnikowy lub zespół pojazdów;
en	1. "the occupation of road haulage operator" means the activity of any undertaking transporting goods for hire or reward by means either of motor vehicles or combinations of vehicles;

pl	2) "zawód przewoźnika drogowego osób" oznacza działalność każdego przedsiębiorcy użytkującego pojazdy silnikowe o odpowiedniej konstrukcji i wyposażeniu, przeznaczone do przewozu ponad dziewięciu osób, łącznie z kierowcą, w celu świadczenia usług przewozu osób dostępnych publicznie lub dostępnych dla pewnych grup osób w zamian za opłatę ponoszoną przez osobę przewożoną lub przez organizatora transportu;
en	2. "the occupation of road passenger transport operator" means the activity of any undertaking operating, by means of motor vehicles so constructed and equipped as to be suitable for carrying more than nine persons, including the driver, and intended for that purpose, passenger transport services for the public or for specific categories of users in return for payment by the person transported or by the transport organiser;

pl	3) "zawód przewoźnika drogowego" oznacza zawód przewoźnika drogowego osób lub zawód przewoźnika drogowego rzeczy;
en	3. "the occupation of road transport operator" means the occupation of road passenger transport operator or the occupation of road haulage operator;

pl	4) "przedsiębiorca" oznacza osobę fizyczną lub prawną, nastawioną na osiągnięcie zysku lub nie, stowarzyszenie lub grupę osób bez osobowości prawnej, nastawione na osiągnięcie zysku lub nie, lub jakikolwiek podmiot publiczny, posiadający własną osobowość prawną lub podlegający organowi, który taką osobowość posiada, wykonujące przewozy osób lub osobę fizyczną lub prawną, wykonującą przewozy towarów w celach handlowych;
en	4. "undertaking" means any natural person, any legal person, whether profit-making or not, any association or group of persons without legal personality, whether profit-making or not, or any official body, whether having its own legal personality or being dependent upon an authority having such personality, engaged in the transport of passengers, or any natural or legal person engaged in the transport of freight with a commercial purpose;

pl	5) "zarządzający transportem" oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy;
en	5. "transport manager" means a natural person employed by an undertaking or, if that undertaking is a natural person, that person or, where provided for, another natural person designated by that undertaking by means of a contract, who effectively and continuously manages the transport activities of that undertaking;

pl	6) "zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego" oznacza decyzję administracyjną, która upoważnia przedsiębiorcę spełniającego warunki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu do wykonywania zawodu przewoźnika drogowego;
en	6. "authorisation to pursue the occupation of road transport operator" means an administrative decision which authorises an undertaking which satisfies the conditions laid down in this Regulation to pursue the occupation of road transport operator;

pl	7) "właściwy organ" oznacza organ państwa członkowskiego na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym, który w celu wydawania zezwoleń na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego sprawdza, czy przedsiębiorca spełnia warunki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu, i jest uprawniony do wydawania, zawieszania lub cofania zezwoleń na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego;
en	7. "competent authority" means a national, regional or local authority in a Member State which, for the purpose of authorising the pursuit of the occupation of road transport operator, verifies whether an undertaking satisfies the conditions laid down in this Regulation, and which is empowered to grant, suspend or withdraw an authorisation to pursue the occupation of road transport operator;

pl	8) "państwo członkowskie siedziby" oznacza państwo członkowskie, w którym przedsiębiorca ma siedzibę, niezależnie od tego, z jakiego państwa pochodzi zarządzający transportem tego przedsiębiorcy.
en	8. "Member State of establishment" means the Member State in which an undertaking is established, regardless of whether its transport manager originates from another country.

pl	Artykuł 3
en	Article 3

pl	Warunki wykonywania zawodu przewoźnika drogowego
en	Requirements for engagement in the occupation of road transport operator

pl	1. Przedsiębiorcy wykonujący zawód przewoźnika drogowego muszą spełniać następujące wymogi:
en	1. Undertakings engaged in the occupation of road transport operator shall:

pl	a) posiadać rzeczywistą i stałą siedzibę w jednym z państw członkowskich;
en	(a) have an effective and stable establishment in a Member State;

pl	b) cieszyć się dobrą reputacją;
en	(b) be of good repute;

pl	c) posiadać odpowiednią zdolność finansową; oraz
en	(c) have appropriate financial standing; and

pl	d) posiadać wymagane kompetencje zawodowe.
en	(d) have the requisite professional competence.

pl	2. Państwa członkowskie mogą nałożyć dodatkowe proporcjonalne i niedyskryminujące wymogi, które przedsiębiorcy muszą spełniać, aby wykonywać zawód przewoźnika drogowego.
en	2. Member States may decide to impose additional requirements, which shall be proportionate and non-discriminatory, to be satisfied by undertakings in order to engage in the occupation of road transport operator.

pl	Artykuł 4
en	Article 4

pl	Zarządzający transportem
en	Transport manager

pl	1. Przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) i która:
en	1. An undertaking which engages in the occupation of road transport operator shall designate at least one natural person, the transport manager, who satisfies the requirements set out in Article 3(1)(b) and (d) and who:

pl	a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa;
en	(a) effectively and continuously manages the transport activities of the undertaking;

pl	b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz
en	(b) has a genuine link to the undertaking, such as being an employee, director, owner or shareholder or administering it, or, if the undertaking is a natural person, is that person; and

pl	c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.
en	(c) is resident in the Community.

pl	2. Jeżeli przedsiębiorca nie spełnia wymogu posiadania kompetencji zawodowych, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. d), właściwy organ może zezwolić na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego bez wyznaczenia zarządzającego transportem zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, pod warunkiem że:
en	2. If an undertaking does not satisfy the requirement of professional competence laid down in Article 3(1)(d), the competent authority may authorise it to engage in the occupation of road transport operator without a transport manager designated in accordance with paragraph 1 of this Article, provided that:

pl	a) przedsiębiorca wyznaczy osobę fizyczną posiadającą miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty, spełniającą wymogi przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) oraz uprawnioną na mocy umowy do wykonywania zadań zarządzającego transportem w imieniu tego przedsiębiorcy;
en	(a) the undertaking designates a natural person residing in the Community who satisfies the requirements laid down in Article 3(1)(b) and (d), and who is entitled under contract to carry out duties as transport manager on behalf of the undertaking;

pl	b) umowa wiążąca przedsiębiorcę z osobą, o której mowa w lit. a), precyzuje zadania, które ma ona wykonywać w sposób rzeczywisty i ciągły, oraz określa zakres obowiązków związanych z funkcją zarządzającego transportem.
en	(b) the contract linking the undertaking with the person referred to in point (a) specifies the tasks to be performed on an effective and continuous basis by that person, and indicates his or her responsibilities as transport manager.

pl	Zadania, które należy sprecyzować, obejmują w szczególności utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawową księgowość, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem;
en	The tasks to be specified shall comprise, in particular, those relating to vehicle maintenance management, verification of transport contracts and documents, basic accounting, the assignment of loads or services to drivers and vehicles, and the verification of safety procedures;

pl	c) w charakterze zarządzającego transportem osoba, o której mowa w lit. a), może kierować operacjami transportowymi nie więcej niż czterech różnych przedsiębiorstw, realizowanymi za pomocą połączonej floty, liczącej ogółem nie więcej niż 50 pojazdów.
en	(c) in his or her capacity as transport manager, the person referred to in point (a) may manage the transport activities of up to four different undertakings carried out with a combined maximum total fleet of 50 vehicles.

pl	Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o obniżeniu liczby przedsiębiorstw lub łącznej wielkości floty pojazdów, którymi może zarządzać ta osoba; oraz
en	Member States may decide to lower the number of undertakings and/or the size of the total fleet of vehicles which that person may manage; and

pl	d) osoba, o której mowa w lit. a), wykonuje określone zadania wyłącznie w interesie przedsiębiorcy, a jej obowiązki są wykonywane niezależnie od przedsiębiorców, na rzecz których dany przedsiębiorca wykonuje przewozy.
en	(d) the person referred to in point (a) performs the specified tasks solely in the interests of the undertaking and his or her responsibilities are exercised independently of any undertakings for which the undertaking carries out transport operations.

pl	3. Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję, aby zarządzający transportem wyznaczony zgodnie z ust. 1 nie mógł być dodatkowo wyznaczony zgodnie z ust. 2 lub, aby mógł być wyznaczony jedynie w odniesieniu do ograniczonej liczby przedsiębiorstw lub floty pojazdów mniejszej niż określona w ust. 2 lit. c).
en	3. Member States may decide that a transport manager designated in accordance with paragraph 1 may not in addition be designated in accordance with paragraph 2, or may only be so designated in respect of a limited number of undertakings or a fleet of vehicles that is smaller than that referred to in paragraph 2(c).

pl	4. Przedsiębiorca powiadamia właściwy organ o wyznaczeniu zarządzającego lub zarządzających transportem.
en	4. The undertaking shall notify the competent authority of the transport manager or managers designated.

pl	ROZDZIAŁ II
en	CHAPTER II

pl	WARUNKI ZWIĄZANE Z WYMOGAMI OKREŚLONYMI W ART.
en	CONDITIONS TO BE MET TO SATISFY THE REQUIREMENTS LAID DOWN IN ARTICLE 3

pl	3 Artykuł 5
en	Article 5

pl	Warunki związane z wymogiem posiadania siedziby
en	Conditions relating to the requirement of establishment

pl	Aby spełnić wymóg określony w art. 3 ust. 1 lit. a), przedsiębiorca musi w danym państwie członkowskim:
en	In order to satisfy the requirement laid down in Article 3(1)(a), an undertaking shall, in the Member State concerned:

pl	a) posiadać siedzibę położoną w tym państwie członkowskim wraz z lokalami, w których prowadzi główną działalność, w szczególności dokumenty księgowe, akta dotyczące pracowników, dokumenty zawierające dane na temat czasu prowadzenia pojazdu i odpoczynku oraz wszelkie inne dokumenty, do których dostęp musi mieć właściwy organ, aby sprawdzić, czy spełnione zostały warunki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu.
en	(a) have an establishment situated in that Member State with premises in which it keeps its core business documents, in particular its accounting documents, personnel management documents, documents containing data relating to driving time and rest and any other document to which the competent authority must have access in order to verify compliance with the conditions laid down in this Regulation.

pl	Państwa członkowskie mogą wymagać, aby przedsiębiorcy na ich terytorium udostępniali również inne dokumenty w swoich lokalach w dowolnej chwili;
en	Member States may require that establishments on their territory also have other documents available at their premises at any time;

pl	b) gdy zezwolenie zostanie wydane - dysponować co najmniej jednym pojazdem, który został zarejestrowany lub w inny sposób wprowadzony do ruchu zgodnie z przepisami tego państwa członkowskiego - będąc jego właścicielem lub posiadaczem z innego tytułu, np. na podstawie umowy najmu z opcją zakupu, umowy najmu lub umowy leasingu;
en	(b) once an authorisation is granted, have at its disposal one or more vehicles which are registered or otherwise put into circulation in conformity with the legislation of that Member State, whether those vehicles are wholly owned or, for example, held under a hire-purchase agreement or a hire or leasing contract;

pl	c) prowadzić działalność związaną z pojazdami, o których mowa w lit. b), w sposób rzeczywisty i ciągły oraz przy użyciu niezbędnego sprzętu administracyjnego, a także odpowiedniego sprzętu technicznego i urządzeń technicznych, w bazie eksploatacyjnej, która znajduje się w tym państwie członkowskim.
en	(c) conduct effectively and continuously with the necessary administrative equipment its operations concerning the vehicles mentioned in point (b) and with the appropriate technical equipment and facilities at an operating centre situated in that Member State.

pl	Artykuł 6
en	Article 6

pl	Warunki związane z wymogiem dobrej reputacji
en	Conditions relating to the requirement of good repute

pl	1. Z zastrzeżeniem ust. 2 niniejszego artykułu, państwa członkowskie określają warunki, które przedsiębiorca i zarządzający transportem muszą spełniać, aby zapewnić zgodność z wymogiem dobrej reputacji, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. b).
en	1. Subject to paragraph 2 of this Article, Member States shall determine the conditions to be met by undertakings and transport managers in order to satisfy the requirement of good repute laid down in Article 3(1)(b).

pl	Przy określaniu, czy przedsiębiorca spełnił ten wymóg, państwa członkowskie uwzględniają postępowanie przedsiębiorcy, jego zarządzających transportem oraz innych odpowiednich osób określonych przez dane państwo członkowskie.
en	In determining whether an undertaking has satisfied that requirement, Member States shall consider the conduct of the undertaking, its transport managers and any other relevant person as may be determined by the Member State.

pl	Każde odniesienie w niniejszym artykule do wyroków skazujących, sankcji lub naruszeń obejmuje wyroki skazujące, sankcje lub naruszenia samego przedsiębiorcy, jego zarządzających transportem oraz innych odpowiednich osób określonych przez dane państwo członkowskie.
en	Any reference in this Article to convictions, penalties or infringements shall include convictions, penalties or infringements of the undertaking itself, its transport managers and any other relevant person as may be determined by the Member State.

pl	Warunki, o których mowa w akapicie pierwszym, obejmują przynajmniej następujące wymogi:
en	The conditions referred to in the first subparagraph shall include at least the following:

pl	a) dobrej reputacji zarządzającego transportem lub przedsiębiorcy transportowego nie podważają żadne poważne zarzuty, takie jak wyroki skazujące lub sankcje za popełnienie poważnego naruszenia obowiązujących przepisów krajowych w następujących dziedzinach:
en	(a) that there be no compelling grounds for doubting the good repute of the transport manager or the transport undertaking, such as convictions or penalties for any serious infringement of national rules in force in the fields of:

pl	(i) prawo handlowe;
en	(i) commercial law;

pl	(ii) prawo upadłościowe;
en	(ii) insolvency law;

pl	(iii) płace i warunki zatrudnienia w zawodzie;
en	(iii) pay and employment conditions in the profession;

pl	(iv) prawo o ruchu drogowym;
en	(iv) road traffic;

pl	(v) odpowiedzialność zawodowa;
en	(v) professional liability;

pl	(vi) handel ludźmi lub narkotykami; oraz
en	(vi) trafficking in human beings or drugs; and

pl	b) zarządzający transportem lub przedsiębiorca transportowy nie zostali, w jednym lub kilku państwach członkowskich, skazani za poważne przestępstwo ani nie nałożono na nich sankcji za poważne naruszenie przepisów wspólnotowych dotyczących w szczególności:
en	(b) that the transport manager or the transport undertaking have not in one or more Member States been convicted of a serious criminal offence or incurred a penalty for a serious infringement of Community rules relating in particular to:

pl	(i) czasu prowadzenia pojazdu i odpoczynku kierowców, czasu pracy oraz instalacji i używania urządzeń kontrolnych;
en	(i) the driving time and rest periods of drivers, working time and the installation and use of recording equipment;

pl	(ii) maksymalnej masy i wymiarów pojazdów użytkowych w ruchu międzynarodowym;
en	(ii) the maximum weights and dimensions of commercial vehicles used in international traffic;

pl	(iii) kwalifikacji wstępnej i ustawicznego kształcenia kierowców;
en	(iii) the initial qualification and continuous training of drivers;

pl	(iv) badań technicznych w celu dopuszczenia pojazdów użytkowych do ruchu, w tym obowiązkowych badań technicznych pojazdów silnikowych;
en	(iv) the roadworthiness of commercial vehicles, including the compulsory technical inspection of motor vehicles;

pl	(v) dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy lub, w odpowiednim przypadku, dostępu do rynku przewozu drogowego osób;
en	(v) access to the market in international road haulage or, as appropriate, access to the market in road passenger transport;

pl	(vi) bezpieczeństwa w drogowym przewozie towarów niebezpiecznych;
en	(vi) safety in the carriage of dangerous goods by road;

pl	(vii) instalacji i używania ograniczników prędkości w niektórych rodzajach pojazdów;
en	(vii) the installation and use of speed-limiting devices in certain categories of vehicle;

pl	(viii) praw jazdy;
en	(viii) driving licences;

pl	(ix) dostępu do zawodu;
en	(ix) admission to the occupation;

pl	(x) transportu zwierząt.
en	(x) animal transport.

pl	2. Do celów ust. 1 akapit trzeci lit. b):
en	2. For the purposes of point (b) of the third subparagraph of paragraph 1:

pl	a) jeśli zarządzający transportem lub przedsiębiorca transportowy zostali, w jednym lub kilku państwach członkowskich, skazani za popełnienie poważnego przestępstwa lub nałożono na nich sankcje za jedno z najpoważniejszych naruszeń przepisów wspólnotowych, wymienionych w załączniku IV, właściwy organ państwa członkowskiego, w którym przedsiębiorca ma siedzibę, przeprowadza w odpowiedni i terminowy sposób należycie zakończone postępowanie administracyjne obejmujące w odpowiednich przypadkach kontrolę w lokalach danego przedsiębiorstwa.
en	(a) where the transport manager or the transport undertaking has in one or more Member States been convicted of a serious criminal offence or incurred a penalty for one of the most serious infringements of Community rules as set out in Annex IV, the competent authority of the Member State of establishment shall carry out in an appropriate and timely manner a duly completed administrative procedure, which shall include, if appropriate, a check at the premises of the undertaking concerned.

pl	W ramach postępowania ustala się, czy w określonym przypadku i w danych okolicznościach utrata dobrej reputacji stanowiłaby nieproporcjonalną reakcję.
en	The procedure shall determine whether, due to specific circumstances, the loss of good repute would constitute a disproportionate response in the individual case.

pl	Każde takie ustalenie musi być należycie umotywowane i uzasadnione.
en	Any such finding shall be duly reasoned and justified.

pl	Jeśli właściwy organ uzna, że utrata dobrej reputacji będzie stanowiła nieproporcjonalną reakcję, może zdecydować, że dobra reputacja pozostanie nienaruszona.
en	If the competent authority finds that the loss of good repute would constitute a disproportionate response, it may decide that good repute is unaffected.

pl	W takim przypadku uzasadnienie zostaje zapisane w rejestrze krajowym.
en	In such case, the reasons shall be recorded in the national register.

pl	Liczba takich decyzji zamieszczana jest w sprawozdaniu, o którym mowa w art. 26 ust. 1.
en	The number of such decisions shall be indicated in the report referred to in Article 26(1).

pl	Jeśli właściwy organ uzna, że utrata dobrej reputacji nie będzie stanowiła nieproporcjonalnej reakcji, wyrok skazujący lub nałożona sankcja skutkują utratą dobrej reputacji;
en	If the competent authority does not find that the loss of good repute would constitute a disproportionate response, the conviction or penalty shall lead to the loss of good repute;

pl	b) Komisja sporządza wykaz kategorii, rodzajów i wagi poważnych naruszeń przepisów wspólnotowych, które - poza naruszeniami wymienionymi w załączniku IV - mogą doprowadzić do utraty dobrej reputacji.
en	(b) the Commission shall draw up a list of categories, types and degrees of seriousness of serious infringements of Community rules which, in addition to those set out in Annex IV, may lead to the loss of good repute.

pl	Ustalając priorytety kontroli zgodnie z art. 12 ust. 1, państwa członkowskie biorą pod uwagę informacje o tych naruszeniach, w tym informacje otrzymane z innych państw członkowskich.
en	Member States shall take into account information on those infringements, including information received from other Member States, when setting the priorities for checks pursuant to Article 12(1).

pl	Środki odnoszące się do tego wykazu, mające na celu zmianę elementów innych niż istotne niniejszego rozporządzenia poprzez dodanie do niego innych elementów przyjmuje się, są przyjmowane zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 25 ust. 3.
en	Those measures, designed to amend non-essential elements of this Regulation by supplementing it and which relate to this list, shall be adopted in accordance with the regulatory procedure with scrutiny referred to in Article 25(3).

pl	W tym celu Komisja:
en	To this end, the Commission shall:

pl	(i) określa kategorie i rodzaje najczęściej popełnianych naruszeń;
en	(i) lay down the categories and types of infringement which are most frequently encountered;

pl	(ii) określa wagę naruszeń w zależności od ryzyka spowodowania śmierci lub ciężkich obrażeń ciała; oraz
en	(ii) define the degree of seriousness of infringements according to their potential to create a risk of fatalities or serious injuries; and

pl	(iii) podaje częstotliwość występowania naruszeń, powyżej której powtarzające się naruszenia uznaje się za poważniejsze, uwzględniając liczbę kierowców wykonujących operacje transportowe, którymi kieruje zarządzający transportem.
en	(iii) provide the frequency of occurrence beyond which repeated infringements shall be regarded as more serious, by taking into account the number of drivers used for the transport activities managed by the transport manager.

pl	3. Wymóg określony w art. 3 ust. 1 lit. b) nie jest spełniony do czasu zastosowania środka rehabilitacyjnego lub innych środków o skutku równoważnym na podstawie odpowiednich przepisów krajowych.
en	3. The requirement laid down in Article 3(1)(b) shall not be satisfied until a rehabilitation measure or any other measure having an equivalent effect has been taken pursuant to the relevant provisions of national law.

pl	Artykuł 7
en	Article 7

pl	Warunki związane z wymogiem zdolności finansowej
en	Conditions relating to the requirement of financial standing

pl	1. W celu spełnienia wymogu określonego w art. 3 ust. 1 lit. c) przedsiębiorca musi być w stanie w każdym momencie roku finansowego spełnić swoje zobowiązania finansowe.
en	1. In order to satisfy the requirement laid down in Article 3(1)(c), an undertaking shall at all times be able to meet its financial obligations in the course of the annual accounting year.

pl	W tym celu przedsiębiorca wykazuje na podstawie poświadczonych przez audytora lub odpowiednio upoważnioną osobę rocznych sprawozdań finansowych, że co roku dysponuje kapitałem i rezerwami o wartości co najmniej równej 9000 EUR w przypadku wykorzystywania tylko jednego pojazdu i 5000 EUR na każdy dodatkowy wykorzystywany pojazd.
en	To this end, the undertaking shall demonstrate, on the basis of annual accounts certified by an auditor or a duly accredited person, that, every year, it has at its disposal capital and reserves totalling at least EUR 9000 when only one vehicle is used and EUR 5000 for each additional vehicle used.

pl	Do celów niniejszego rozporządzenia wartość EUR ustala się co roku w walutach krajowych państw członkowskich, które nie uczestniczą w trzecim etapie unii gospodarczej i walutowej.
en	For the purposes of this Regulation, the value of the euro in the currencies of Member States which do not participate in the third stage of the economic and monetary union shall be fixed every year.

pl	Stosowane kursy odpowiadają opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej kursom z pierwszego dnia roboczego października.
en	The rates to be applied shall be those obtained on the first working day of October and published in the Official Journal of the European Union.

pl	Kursy te obowiązują od dnia 1 stycznia następnego roku kalendarzowego.
en	They shall have effect from 1 January of the following calendar year.

pl	Pozycje księgowe, o których mowa w akapicie pierwszym, odpowiadają pozycjom określonym w czwartej dyrektywie Rady 78/660/EWG z dnia 25 lipca 1978 r. wydanej na podstawie art. 54 ust. 3 lit. g) Traktatu, w sprawie rocznych sprawozdań finansowych niektórych rodzajów spółek [9].
en	The accounting items referred to in the first subparagraph shall be understood as those defined in Fourth Council Directive 78/660/EEC of 25 July 1978 based on Article 54(3)(g) of the Treaty on the annual accounts of certain types of companies [9].

pl	2. W drodze odstępstwa od ust. 1 właściwy organ może zgodzić się lub wymagać, aby przedsiębiorca wykazał swoją zdolność finansową za pomocą zabezpieczenia, takiego jak gwarancja bankowa lub ubezpieczenie, w tym ubezpieczenie odpowiedzialności zawodowej z jednego lub kilku banków lub innych instytucji finansowych, w tym przedsiębiorstw ubezpieczeniowych, składających solidarną gwarancję za przedsiębiorstwo na kwoty określone w ust. 1 akapit pierwszy.
en	2. By way of derogation from paragraph 1, the competent authority may agree or require that an undertaking demonstrate its financial standing by means of a certificate such as a bank guarantee or an insurance, including a professional liability insurance from one or more banks or other financial institutions, including insurance companies, providing a joint and several guarantee for the undertaking in respect of the amounts specified in the first subparagraph of paragraph 1.

pl	3. Sprawdzeniu podlegają roczne sprawozdania finansowe, o których mowa w ust. 1, oraz gwarancja, o której mowa w ust. 2, jednostki gospodarczej posiadającej siedzibę w państwie członkowskim, w którym został złożony wniosek o zezwolenie, a nie innej jednostki posiadającej siedzibę w innym państwie członkowskim.
en	3. The annual accounts referred to in paragraph 1, and the guarantee referred to in paragraph 2, which are to be verified, are those of the economic entity established in the Member State in which an authorisation has been applied for and not those of any other entity established in any other Member State.

pl	Artykuł 8
en	Article 8

pl	Warunki związane z wymogiem kompetencji zawodowych
en	Conditions relating to the requirement of professional competence

pl	1. W celu spełnienia wymogu określonego w art. 3 ust. 1 lit. d) dana osoba lub dane osoby muszą posiadać wiedzę na poziomie przewidzianym w załączniku I część I w wymienionych tam dziedzinach.
en	1. In order to satisfy the requirement laid down in Article 3(1)(d), the person or persons concerned shall possess knowledge corresponding to the level provided for in Part I of Annex I in the subjects listed therein.

pl	Wiedza ta zostaje sprawdzona w trakcie obowiązkowego egzaminu pisemnego, który - jeśli tak zdecyduje państwo członkowskie - może zostać uzupełniony egzaminem ustnym.
en	That knowledge shall be demonstrated by means of a compulsory written examination which, if a Member State so decides, may be supplemented by an oral examination.

pl	Egzaminy te organizowane są zgodnie z załącznikiem I część II. W tym celu państwa członkowskie mogą zdecydować o obowiązku udziału w szkoleniu przed egzaminem.
en	Those examinations shall be organised in accordance with Part II of Annex I. To this end, Member States may decide to impose training prior to the examination.

pl	2. Zainteresowane osoby przystępują do egzaminu w państwie członkowskim, w którym posiadają zwykłe miejsce zamieszkania, lub w państwie członkowskim, w którym pracują.
en	2. The persons concerned shall sit the examination in the Member State in which they have their normal residence or the Member State in which they work.

pl	 "Zwykłe miejsce zamieszkania" oznacza miejsce, w którym dana osoba zwykle przebywa, to znaczy przynajmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym, z powodu więzi osobistych świadczących o bliskim związku tej osoby z jej miejscem zamieszkania.
en	 "Normal residence" shall mean the place where a person usually lives, that is for at least 185 days in each calendar year, because of personal ties which show close links between that person and the place where he is living.

pl	Jednakże za zwykłe miejsce zamieszkania osoby, która posiada więzi zawodowe w innym miejscu niż więzi osobiste i która w konsekwencji mieszka na przemian w różnych miejscach położonych w dwóch lub więcej państwach członkowskich, uważa się miejsce, z którym łączą ją więzi osobiste, pod warunkiem że osoba ta regularnie do tego miejsca powraca.
en	However, the normal residence of a person whose occupational ties are in a different place from his personal ties and who, consequently, lives in turn in different places situated in two or more Member States, shall be regarded as being in the place of his personal ties, provided that such person returns there regularly.

pl	Ten ostatni warunek nie jest wymagany, w przypadku gdy dana osoba zamieszkuje w państwie członkowskim w celu wykonywania pracy przez czas określony.
en	This last condition shall not be required where the person is living in a Member State in order to carry out a task of a definite duration.

pl	Studia uniwersyteckie bądź nauka w szkole nie oznaczają zmiany zwykłego miejsca zamieszkania.
en	Attendance at a university or school shall not imply transfer of normal residence.

pl	3. Wyłącznie organy lub podmioty należycie upoważnione do tego celu przez państwo członkowskie zgodnie z określonymi przez nie kryteriami mogą organizować egzaminy pisemne i ustne, o których mowa w ust. 1, i wydawać odpowiednie certyfikaty.
en	3. Only the authorities or bodies duly authorised for this purpose by a Member State, in accordance with criteria defined by it, may organise and certify the written and oral examinations referred to in paragraph 1.

pl	Państwa członkowskie regularnie sprawdzają, czy warunki organizowania egzaminów przez te organy lub podmioty są zgodne z załącznikiem I.
en	Member States shall regularly verify that the conditions under which those authorities or bodies organise the examinations are in accordance with Annex I.

pl	4. Państwa członkowskie mogą należycie upoważnić - według określonych przez siebie kryteriów - podmioty, które mogą oferować wnioskodawcom szkolenia wysokiej jakości przygotowujące do egzaminów, a także kształcenie ustawiczne w celu umożliwienia zarządzającym transportem uaktualnianie wiedzy, o ile mają taką wolę.
en	4. Member States may duly authorise, in accordance with criteria defined by them, bodies to provide applicants with high-quality training to prepare them for the examinations and transport managers with continuous training to update their knowledge if they wish to do so.

pl	Takie państwa członkowskie regularnie sprawdzają, czy upoważnione podmioty nadal spełniają kryteria, na których podstawie uzyskały to upoważnienie.
en	Such Member States shall regularly verify that these bodies at all times fulfil the criteria on the basis of which they were authorised.

pl	5. Aby zapewnić uaktualnienie wiedzy zarządzających transportem w zakresie zmian dotyczących sektora transportu, państwa członkowskie mogą promować odbywające się cyklicznie co 10 lat szkolenia w dziedzinach wymienionych w załączniku I.
en	5. Member States may promote periodic training on the subjects listed in Annex I at 10-year intervals to ensure that transport managers are aware of developments in the sector.

pl	6. Państwa członkowskie mogą nałożyć na osoby, które posiadają certyfikat kompetencji zawodowych, lecz nie zarządzały przedsiębiorstwem transportu drogowego rzeczy lub przewozu drogowego osób w ciągu ostatnich pięciu lat, obowiązek odbycia ponownego szkolenia w celu uaktualnienia wiedzy na temat zmian w przepisach, o których mowa w części I załącznika I.
en	6. Member States may require persons who possess a certificate of professional competence, but who have not managed a road haulage undertaking or a road passenger transport undertaking in the last 5 years, to undertake retraining in order to update their knowledge regarding the current developments of the legislation referred to in Part I of Annex I.

pl	7. Państwo członkowskie może zwolnić posiadaczy wydanych w tym państwie członkowskim określonych dyplomów potwierdzających wykształcenie wyższe lub techniczne, obejmujące wiedzę ze wszystkich dziedzin wymienionych w załączniku I, które zostały wyraźnie wskazane w tym celu; zwolnienie dotyczy tylko przedmiotów objętych dyplomami.
en	7. A Member State may exempt the holders of certain higher education qualifications or technical education qualifications issued in that Member State, specifically designated to this end and entailing knowledge of all the subjects listed in Annex I from the examination in the subjects covered by those qualifications.

pl	Zwolnienie ma jedynie zastosowanie do tych sekcji części I załącznika I, co do których dyplom obejmuje wszystkie dziedziny wymienione w nagłówku każdej sekcji.
en	The exemption shall only apply to those sections of Part I of Annex I for which the qualification covers all subjects listed under the heading of each section.

pl	Państwo członkowskie może zwolnić z poszczególnych części egzaminu posiadaczy certyfikatów kompetencji zawodowych obowiązujących w odniesieniu do krajowego transportu drogowego w tym państwie członkowskim.
en	A Member State may exempt from specified parts of the examinations holders of certificates of professional competence valid for national transport operations in that Member State.

pl	8. Jako dowód posiadania kompetencji zawodowych przedstawia się certyfikat wydany przez organ lub podmiot, o których mowa w ust. 3.
en	8. A certificate issued by the authority or body referred to in paragraph 3 shall be produced as proof of professional competence.

pl	Certyfikat nie może być przekazywany innej osobie.
en	That certificate shall not be transferable to any other person.

pl	Certyfikat posiada cechy bezpieczeństwa określone w załączniku II, jest sporządzany zgodnie ze wzorem znajdującym się w załączniku III i jest opatrywany pieczęcią i podpisem odpowiednio upoważnionego organu lub podmiotu, które go wydały.
en	It shall be drawn up in accordance with the security features and the model certificate set out in Annexes II and III and shall bear the seal of the duly authorised authority or body which issued it.

pl	9. Komisja dostosowuje załącznik I, II i III do postępu technicznego.
en	9. The Commission shall adapt Annexes I, II and III to technical progress.

pl	Środki te, mające na celu zmianę elementów innych niż istotne niniejszego rozporządzenia, przyjmuje się zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 25 ust. 3.
en	Those measures, designed to amend non-essential elements of this Regulation, shall be adopted in accordance with the regulatory procedure with scrutiny referred to in Article 25(3).

pl	10. Komisja zachęca do wymiany między państwami członkowskimi doświadczeń i informacji na temat szkoleń, egzaminów i zezwoleń, a także ułatwia taką wymianę, w tym również przez dowolny organ, który może wyznaczyć w tym celu.
en	10. The Commission shall encourage and facilitate the exchange of experience and information between Member States, or through any body it may designate, concerning training, examinations and authorisations.

pl	Artykuł 9
en	Article 9

pl	Zwolnienie z egzaminu
en	Exemption from examination

pl	Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o zwolnieniu z egzaminów, o których mowa w art. 8 ust. 1, osób, które wykażą, że przez okres 10 lat od dnia 4 grudnia 2009 r. nieprzerwanie zarządzały przedsiębiorstwem transportu drogowego rzeczy lub przewozu drogowego osób co najmniej w jednym państwie członkowskim.
en	Member States may decide to exempt from the examinations referred to in Article 8(1) persons who provide proof that they have continuously managed a road haulage undertaking or a road passenger transport undertaking in one or more Member States for the period of 10 years before 4 December 2009.

pl	ROZDZIAŁ III
en	CHAPTER III

pl	ZEZWOLENIE I NADZÓR
en	AUTHORISATION AND MONITORING

pl	Artykuł 10
en	Article 10

pl	Właściwe organy
en	Competent authorities

pl	1. Każde państwo członkowskie wyznacza co najmniej jeden właściwy organ, który zapewnia prawidłowe wykonanie niniejszego rozporządzenia.
en	1. Each Member State shall designate one or more competent authorities to ensure the correct implementation of this Regulation.

pl	Organy te są upoważnione do:
en	Those competent authorities shall be empowered to:

pl	a) rozpatrywania wniosków złożonych przez przedsiębiorców;
en	(a) examine applications made by undertakings;

pl	b) udzielania zezwoleń na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, a także zawieszania i cofania tych zezwoleń;
en	(b) grant authorisations to engage in the occupation of road transport operator, and suspend or withdraw such authorisations;

pl	c) uznawania osoby fizycznej za niezdolną do kierowania operacjami transportowymi przedsiębiorstwa w charakterze zarządzającego transportem;
en	(c) declare a natural person to be unfit to manage the transport activities of an undertaking in the capacity of transport manager;

pl	d) przeprowadzania wymaganych kontroli w celu sprawdzenia, czy przedsiębiorca spełnia wymogi, o których mowa w art. 3.
en	(d) carry out the requisite checks to verify whether an undertaking satisfies the requirements laid down in Article 3.

pl	2. Właściwe organy podają do publicznej wiadomości wszystkie warunki obowiązujące na mocy niniejszego rozporządzenia, wszelkie inne przepisy krajowe, procedury obowiązujące zainteresowanych wnioskodawców, wraz z odpowiednimi wyjaśnieniami.
en	2. The competent authorities shall publish all the conditions laid down pursuant to this Regulation, any other national provisions, the procedures to be followed by interested applicants and the corresponding explanations.

pl	Artykuł 11
en	Article 11

pl	Rozpatrywanie i rejestracja wniosków
en	Examination and registration of applications

pl	1. Przedsiębiorca transportowy, który spełnia wymogi określone w art. 3, otrzymuje na wniosek zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego.
en	1. A transport undertaking which complies with the requirements laid down in Article 3 shall, upon application, be authorised to engage in the occupation of road transport operator.

pl	Właściwy organ bada, czy przedsiębiorca, który złożył wniosek, spełnia wymogi, o których mowa w tym artykule.
en	The competent authority shall ascertain that an undertaking which submits an application satisfies the requirements laid down in that Article.

pl	2. Właściwy organ odnotowuje w krajowym rejestrze elektronicznym, o którym mowa w art. 16, dane określone w art. 16 ust. 2 akapit pierwszy lit. a) - d)), dotyczące przedsiębiorców, którzy uzyskali zezwolenie.
en	2. The competent authority shall record in the national electronic register referred to in Article 16 the data relating to undertakings which it authorises and which are referred to in points (a) to (d) of the first subparagraph of Article 16(2).

pl	3. Właściwy organ rozpatruje wniosek o zezwolenie w jak najkrótszym terminie, nie dłużej niż trzy miesiące od daty otrzymania przez właściwy organ wszystkich dokumentów koniecznych do rozpatrzenia wniosku.
en	3. The time limit for the examination of an application for authorisation by a competent authority shall be as short as possible and shall not exceed 3 months from the date on which the competent authority receives all documents necessary to assess the application.

pl	W należycie uzasadnionych przypadkach właściwy organ może wydłużyć ten termin o miesiąc.
en	The competent authority may extend this time limit for one additional month in duly justified cases.

pl	4. Do dnia 31 grudnia 2012 r. właściwy organ - dokonując oceny dobrej reputacji przedsiębiorcy - sprawdza w razie jakichkolwiek wątpliwości, czy w momencie składania wniosku przedsiębiorca lub wskazany(-i) zarządzający transportem nie byli na mocy art. 14 uznani w którymś z państw członkowskich za niezdolnych do kierowania operacjami transportowymi przedsiębiorcy.
en	4. Until 31 December 2012, the competent authority shall verify, in case of any doubt when assessing the good repute of an undertaking, whether at the time of application the designated transport manager or managers are declared, in one of the Member States, unfit to manage the transport activities of an undertaking pursuant to Article 14.

pl	Od dnia 1 stycznia 2013 r. właściwy organ - dokonując oceny dobrej reputacji przedsiębiorcy - sprawdza przez dostęp do danych, o których mowa w art. 16 ust. 2 akapit pierwszy lit. f), który polega na bezpośrednim bezpiecznym dostępie do odpowiedniej części krajowych rejestrów lub jest udzielany na wniosek, czy w momencie składania wniosku przedsiębiorca lub wskazany(-i) zarządzający transportem nie byli na mocy art. 14 uznani w którymś z państw członkowskich za niezdolnych do kierowania operacjami transportowymi przedsiębiorcy.
en	From 1 January 2013, when assessing the good repute of an undertaking, the competent authority shall verify, by accessing the data referred to in point (f) of the first subparagraph of Article 16(2), either by direct secure access to the relevant part of the national registers or by request, whether at the time of the application the designated transport manager or managers are declared, in one of the Member States, unfit to manage the transport activities of an undertaking pursuant to Article 14.

pl	Środki mające na celu zmianę elementów innych niż istotne niniejszego rozporządzenia i dotyczące przesunięcia o maksymalnie trzy lata dat, o których mowa w niniejszym ustępie, przyjmuje się zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 25 ust. 3.
en	Measures designed to amend non-essential elements of this Regulation and relating to a postponement for a maximum of 3 years of the dates referred to in this paragraph shall be adopted in accordance with the regulatory procedure with scrutiny referred to in Article 25(3).

pl	5. Przedsiębiorca posiadający zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika powiadamia w terminie 28 dni - lub krótszym, o ile zdecydowało tak państwo członkowskie siedziby - właściwy organ, który wydał zezwolenie, o zmianach dotyczących danych, o których mowa w ust. 2.
en	5. Undertakings with an authorisation to engage in the occupation of road transport operator shall, within a period of 28 days or less, as determined by the Member State of establishment, notify the competent authority which granted the authorisation of any changes to the data referred to in paragraph 2.

pl	Artykuł 12
en	Article 12

pl	Kontrole
en	Checks

pl	1. Właściwe organy sprawdzają, czy przedsiębiorcy, którym udzieliły zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, nadal spełniają wymogi określone w art. 3.
en	1. Competent authorities shall monitor whether undertakings which they have authorised to engage in the occupation of road transport operator continue to fulfil the requirements laid down in Article 3.

pl	W tym celu państwa członkowskie przeprowadzają kontrole w przedsiębiorstwach, które zostały sklasyfikowane jako przedsiębiorstwa o podwyższonym ryzyku.
en	To that end, Member States shall carry out checks targeting those undertakings which are classed as posing an increased risk.

pl	Mając to na względzie, państwa członkowskie rozszerzają system oceny ryzyka ustanowiony przez nie zgodnie z art. 9 dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie minimalnych warunków wykonania rozporządzeń Rady (EWG) nr 3820/85 i (EWG) nr 3821/85 dotyczących przepisów socjalnych odnoszących się do działalności w transporcie drogowym [10] o wszystkie naruszenia, o których mowa w art. 6 niniejszego rozporządzenia.
en	For that purpose, Member States shall extend the risk classification system established by them pursuant to Article 9 of Directive 2006/22/EC of the European Parliament and of the Council of 15 March 2006 on minimum conditions for the implementation of Council Regulations (EEC) No 3820/85 and (EEC) No 3821/85 concerning social legislation relating to road transport activities [10] to cover all infringements specified in Article 6 of this Regulation.

pl	2. Do dnia 31 grudnia 2014 r. państwa członkowskie przeprowadzają kontrole przynajmniej co pięć lat, aby sprawdzić, czy przedsiębiorcy nadal spełniają wymogi określone w art. 3.
en	2. Until 31 December 2014, Member States shall carry out checks at least every 5 years to verify that undertakings fulfil the requirements laid down in Article 3.

pl	Środki mające na celu zmianę elementów innych niż istotne niniejszego rozporządzenia, dotyczące przesunięcia daty, o której mowa w akapicie pierwszym, przyjmuje się zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 25 ust. 3.
en	Measures designed to amend non-essential elements of this Regulation and relating to a postponement of the date referred to in the first subparagraph shall be adopted in accordance with the regulatory procedure with scrutiny referred to in Article 25(3).

pl	3. Na wniosek Komisji w należycie uzasadnionych przypadkach państwo członkowskie przeprowadza indywidualne kontrole, aby sprawdzić, czy przedsiębiorca nadal spełnia warunki dostępu do zawodu przewoźnika drogowego.
en	3. Member States shall carry out individual checks to verify whether an undertaking meets the conditions governing admission to the occupation of road transport operator whenever the Commission so requests in duly motivated cases.

pl	Państwo członkowskie informuje Komisję o wynikach takich kontroli i o działaniach podjętych w przypadku stwierdzenia, że przedsiębiorca nie spełnia już wymogów przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu.
en	It shall inform the Commission of the results of such checks and of the measures taken if it is established that the undertaking no longer fulfils the requirements laid down in this Regulation.

pl	Artykuł 13
en	Article 13

pl	Procedura zawieszenia lub cofnięcia zezwolenia
en	Procedure for the suspension and withdrawal of authorisations

pl	1. Jeżeli właściwy organ stwierdzi, że istnieje ryzyko, że przedsiębiorca nie spełnia już wymogów określonych w art. 3, informuje o tym przedsiębiorcę.
en	1. Where a competent authority establishes that an undertaking runs the risk of no longer fulfilling the requirements laid down in Article 3, it shall notify the undertaking thereof.

pl	Jeżeli właściwy organ stwierdzi, że co najmniej jeden z tych wymogów nie jest już spełniany, może określić jeden z następujących terminów na uregulowanie tej sytuacji przez przedsiębiorstwo:
en	Where a competent authority establishes that one or more of those requirements is no longer satisfied, it may set one of the following time limits for the undertaking to rectify the situation:

pl	a) termin nieprzekraczający sześciu miesięcy na zatrudnienie osoby, która zastąpi zarządzającego transportem, jeżeli zarządzający transportem przestał spełniać wymogi dobrej reputacji lub kompetencji zawodowych, który to termin może zostać przedłużony o trzy miesiące w przypadku śmierci zarządzającego transportem lub jego niedyspozycji ze względów zdrowotnych;
en	(a) a time limit not exceeding 6 months, which may be extended by 3 months in the event of the death or physical incapacity of the transport manager, for the recruitment of a replacement transport manager where the transport manager no longer satisfies the requirement as to good repute or professional competence;

pl	b) termin nieprzekraczający sześciu miesięcy - w przypadku gdy uregulowanie sytuacji wymaga od przedsiębiorcy wykazania, że posiada rzeczywistą i stałą siedzibę;
en	(b) a time limit not exceeding 6 months where the undertaking has to rectify the situation by demonstrating that it has an effective and stable establishment;

pl	c) termin nieprzekraczający sześciu miesięcy - jeśli nie jest spełniany wymóg zdolności finansowej, aby wykazać, że ten wymóg będzie ponownie spełniany w sposób ciągły.
en	(c) a time limit not exceeding 6 months where the requirement of financial standing is not satisfied, in order to demonstrate that that requirement will again be satisfied on a permanent basis.

pl	2. Właściwy organ może żądać od przedsiębiorców, którym zezwolenie zostało zawieszone albo cofnięte, aby przed zastosowaniem środków rehabilitujących ich zarządzający transportem zdali egzaminy, o których mowa w art. 1.
en	2. The competent authority may require an undertaking whose authorisation has been suspended or withdrawn to ensure that its transport managers have passed the examinations referred to in Article 8(1) prior to any rehabilitation measure being taken.

pl	3. Jeżeli właściwy organ stwierdzi, że przedsiębiorca nie spełnia już jednego lub większej liczby wymogów określonych w art. 3, zawiesza lub cofa zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego nie później niż z upływem terminów, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu.
en	3. If the competent authority establishes that the undertaking no longer satisfies one or more of the requirements laid down in Article 3, it shall suspend or withdraw the authorisation to engage in the occupation of road transport operator within the time limits referred to in paragraph 1 of this Article.

pl	Artykuł 14
en	Article 14

pl	Stwierdzenie niezdolności zarządzającego transportem do kierowania operacjami transportowymi
en	Declaration of unfitness of the transport manager

pl	1. Jeżeli zarządzający transportem utraci dobrą reputację zgodnie z art. 6, właściwy organ stwierdza, że zarządzający transportem jest niezdolny do kierowania operacjami transportowymi przedsiębiorcy.
en	1. Where a transport manager loses good repute in accordance with Article 6, the competent authority shall declare that transport manager unfit to manage the transport activities of an undertaking.

pl	2. Do czasu zastosowania środków rehabilitujących zgodnie z odpowiednimi przepisami krajowymi certyfikat kompetencji zawodowych zarządzającego transportem uznanego za niezdolnego do kierowania operacjami transportowymi, o którym mowa w art. 8 ust. 5, nie jest ważny w żadnym państwie członkowskim.
en	2. Unless and until a rehabilitation measure is taken in accordance with the relevant provisions of national law, the certificate of professional competence, referred to in Article 8(8), of the transport manager declared to be unfit, shall no longer be valid in any Member State.

pl	Artykuł 15
en	Article 15

pl	Decyzje właściwych organów i odwołania
en	Decisions of the competent authorities and appeals

pl	1. Decyzje negatywne podejmowane przez właściwe organy państw członkowskich na mocy niniejszego rozporządzenia, w tym o odmownym rozpatrzeniu wniosku, zawieszeniu lub cofnięciu udzielonego zezwolenia lub stwierdzeniu niezdolności zarządzającego transportem do kierowania operacjami transportowymi, zawierają uzasadnienie.
en	1. Negative decisions taken by the competent authorities of the Member States pursuant to this Regulation, including the rejection of an application, the suspension or withdrawal of an existing authorisation and a declaration of unfitness of a transport manager, shall state the reasons on which they are based.

pl	W decyzjach tych uwzględnia się dostępne informacje na temat naruszeń popełnionych przez przedsiębiorcę lub zarządzającego transportem, które mogą zaszkodzić dobrej reputacji przedsiębiorcy, a także wszystkie inne informacje, którymi dysponuje właściwy organ.
en	Such decisions shall take account of available information concerning infringements committed by the undertaking or the transport manager which are such as to detract from the good repute of the undertaking and of any other information at the disposal of the competent authority.

pl	Określają one środki rehabilitujące, które mają zastosowanie w przypadku zawieszenia zezwolenia lub stwierdzenia niezdolności.
en	They shall specify the rehabilitation measures applicable in the event of the suspension of an authorisation or a declaration of unfitness.

pl	2. Państwa członkowskie podejmują kroki, aby zapewnić przedsiębiorcom i osobom zainteresowanym możliwość wniesienia odwołania od decyzji, o których mowa w ust. 1, do co najmniej jednego niezależnego i bezstronnego organu lub do sądu.
en	2. Member States shall take steps to ensure that the undertakings and persons concerned have the possibility of appealing the decisions referred to in paragraph 1 to at least one independent and impartial body or a court of law.

pl	ROZDZIAŁ IV
en	CHAPTER IV

pl	UPROSZCZENIE I WSPÓŁPRACA ADMINISTRACYJNA
en	SIMPLIFICATION AND ADMINISTRATIVE COOPERATION

pl	Artykuł 16
en	Article 16

pl	Krajowe rejestry elektroniczne
en	National electronic registers

pl	1. W celu wprowadzenia w życie niniejszego rozporządzenia, w szczególności jego art. 11 - 14 i 26, każde państwo członkowskie prowadzi krajowy rejestr elektroniczny przedsiębiorców transportu drogowego, którzy od wyznaczonego przez to państwo właściwego organu uzyskali zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego.
en	1. For the purposes of the implementation of this Regulation, and in particular Articles 11 to 14 and Article 26 thereof, each Member State shall keep a national electronic register of road transport undertakings which have been authorised by a competent authority designated by it to engage in the occupation of road transport operator.

pl	Przetwarzanie danych, które zawiera rejestr, podlega kontroli wyznaczonego w tym celu organu publicznego.
en	The data contained in that register shall be processed under the supervision of a public authority designated for that purpose.

pl	Odpowiednie dane znajdujące się w krajowym rejestrze elektronicznym są dostępne dla wszystkich właściwych organów danego państwa członkowskiego.
en	The relevant data contained in the national electronic register shall be accessible to all the competent authorities of the Member State in question.

pl	Do dnia 31 grudnia 2009 r. Komisja przyjmie decyzję na temat minimalnych wymogów dotyczących danych, które mają być wprowadzane do krajowego rejestru elektronicznego od daty jego utworzenia, tak, aby ułatwić połączenie rejestrów w przyszłości.
en	By 31 December 2009, the Commission shall adopt a Decision on minimum requirements for the data to be entered in the national electronic register from the date of its setting-up in order to facilitate the future interconnection of registers.

pl	Może ona zalecić umieszczanie numeru rejestracyjnego pojazdu oprócz danych, o których mowa w ust. 2.
en	It may recommend the inclusion of the vehicle registration marks in addition to the data referred to in paragraph 2.

pl	2. Krajowy rejestr elektroniczny zawiera przynajmniej następujące dane:
en	2. National electronic registers shall contain at least the following data:

pl	a) firmę i formę prawną przedsiębiorcy;
en	(a) the name and legal form of the undertaking;

pl	b) adres jego siedziby;
en	(b) the address of its establishment;

pl	c) nazwiska zarządzających transportem wskazanych w celu spełnienia warunku dobrej reputacji i kompetencji zawodowych lub, stosownie do przypadku, nazwisko przedstawiciela prawnego;
en	(c) the names of the transport managers designated to meet the conditions as to good repute and professional competence or, as appropriate, the name of a legal representative;

pl	d) rodzaj zezwolenia, liczbę pojazdów objętych zezwoleniem i, w stosownych przypadkach, numer seryjny licencji wspólnotowej oraz uwierzytelnionych odpisów;
en	(d) the type of authorisation, the number of vehicles it covers and, where appropriate, the serial number of the Community licence and of the certified copies;

pl	e) liczbę, kategorię i rodzaj poważnych naruszeń, o których mowa w art. 6 ust. 1 lit. b), które doprowadziły do skazania lub nałożenia sankcji w ciągu ostatnich dwóch lat;
en	(e) the number, category and type of serious infringements, as referred to in Article 6(1)(b), which have resulted in a conviction or penalty during the last 2 years;

pl	f) nazwiska osób, które zostały uznane za niezdolne do kierowania operacjami transportowymi przedsiębiorcy do czasu przywrócenia dobrej reputacji tych osób zgodnie z art. 6 ust. 3, a także stosowane środki rehabilitujące.
en	(f) the name of any person declared to be unfit to manage the transport activities of an undertaking, as long as the good repute of that person has not been re-established pursuant to Article 6(3), and the rehabilitation measures applicable.

pl	Do celów lit. e) państwa członkowskie mogą do dnia 31 grudnia 2015 r. zdecydować o umieszczaniu w krajowym rejestrze elektronicznym tylko najpoważniejszych naruszeń określonych w załączniku IV.
en	For the purposes of point (e), Member States may, until 31 December 2015, choose to include in the national electronic register only the most serious infringements set out in Annex IV.

pl	Państwa członkowskie mogą zdecydować o przechowywaniu danych, o których mowa w lit. e) i f) akapitu pierwszego, w oddzielnych rejestrach.
en	Member States may choose to keep the data referred to in points (e) and (f) of the first subparagraph in separate registers.

pl	W takim przypadku odpowiednie dane są udostępniane na wniosek lub dostępne bezpośrednio dla wszystkich właściwych organów w danym państwie członkowskim.
en	In such a case, the relevant data shall be available upon request or directly accessible to all the competent authorities of the Member State in question.

pl	Informacji udziela się w terminie 30 dni roboczych od otrzymania wniosku.
en	The requested information shall be provided within 30 working days of receipt of the request.

pl	Dane, o których mowa w akapicie pierwszym lit. a)) - d), są publicznie dostępne zgodnie z odpowiednimi przepisami dotyczącymi ochrony danych osobowych.
en	The data referred to in points (a) to (d) of the first subparagraph shall be publicly accessible, in accordance with the relevant provisions on personal data protection.

pl	W każdym przypadku dane, o których mowa w lit. e) i f) akapitu pierwszego, dostępne są organom innym niż właściwe organy, jedynie w przypadku gdy są one należycie upoważnione do prowadzenia nadzoru i nakładania sankcji w dziedzinie transportu drogowego i jeśli ich urzędnicy są zaprzysiężeni lub w inny sposób formalnie zobowiązani do zachowania tajemnicy.
en	In any case, the data referred to in points (e) and (f) of the first subparagraph shall only be accessible to authorities other than the competent authorities where they are duly endowed with powers relating to supervision and the imposition of penalties in the road transport sector and their officials are sworn to, or otherwise are under a formal obligation of, secrecy.

pl	3. Dane dotyczące przedsiębiorcy, którego zezwolenie zostało zawieszone albo cofnięte, pozostają w krajowym rejestrze elektronicznym przez dwa lata od daty wygaśnięcia zawieszenia lub cofnięcia licencji, a następnie zostają niezwłocznie usunięte.
en	3. Data concerning an undertaking whose authorisation has been suspended or withdrawn shall remain in the national electronic register for 2 years from the expiry of the suspension or the withdrawal of the licence, and shall thereafter be immediately removed.

pl	Dane dotyczące każdej osoby uznanej za niezdolną do wykonywania zawodu przewoźnika drogowego pozostają w krajowym rejestrze elektronicznym do chwili przywrócenia tej osobie dobrej reputacji zgodnie z art. 6 ust. 3.
en	Data concerning any person declared to be unfit for the occupation of road transport operator shall remain in the national electronic register as long as the good repute of that person has not been re-established pursuant to Article 6(3).

pl	Po zastosowaniu środka rehabilitującego lub innych środków o równoważnym skutku dane te zostają niezwłocznie usunięte.
en	Where such a rehabilitation measure or any other measure having an equivalent effect is taken, the data shall be immediately removed.

pl	Dane, o których mowa w akapicie pierwszym i drugim, obejmują, stosownie do przypadku, przyczyny oraz czas obowiązywania zawieszenia, cofnięcia zezwolenia lub stwierdzenia niezdolności.
en	The data referred to in the first and second subparagraphs shall specify the reasons for the suspension or withdrawal of the authorisation or the declaration of unfitness, as appropriate, and the corresponding duration.

pl	4. Państwa członkowskie podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia, aby wszystkie dane w krajowym rejestrze elektronicznym - w szczególności dane, o których mowa w ust. 2 akapit pierwszy lit. e) i f) - były aktualizowane i dokładne.
en	4. Member States shall take all necessary measures to ensure that all the data contained in the national electronic register is kept up to date and is accurate, in particular the data referred to in points (e) and (f) of the first subparagraph of paragraph 2.

pl	5. Bez uszczerbku dla ust. 1 i 2 państwa członkowskie podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia, aby krajowe rejestry elektroniczne zostały połączone ze sobą i były dostępne w całej Wspólnocie poprzez krajowe punkty kontaktowe określone w art. 18.
en	5. Without prejudice to paragraphs 1 and 2, Member States shall take all necessary measures to ensure that the national electronic registers are interconnected and accessible throughout the Community through the national contact points defined in Article 18.

pl	Dostępność poprzez krajowe punkty kontaktowe oraz połączenie rejestrów zostają zapewnione w terminie do dnia 31 grudnia 2012 r., tak, aby właściwy organ w dowolnym państwie członkowskim miał możliwość dostępu do krajowego rejestru elektronicznego dowolnego państwa członkowskiego.
en	Accessibility through national contact points and interconnection shall be implemented by 31 December 2012 in such a way that a competent authority of any Member State is able to consult the national electronic register of any Member State.

pl	6. Komisja - zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 25 ust. 2, i po raz pierwszy przed dniem 31 grudnia 2010 r. - przyjmuje wspólne zasady dotyczące wykonania ust. 5, takie jak format wymienianych danych, procedury techniczne w zakresie elektronicznego dostępu do rejestrów innych państw członkowskich i wspierania interoperacyjności krajowych rejestrów elektronicznych z innymi odpowiednimi bazami danych.
en	6. Common rules concerning the implementation of paragraph 5, such as the format of the data exchanged, the technical procedures for electronic consultation of the national electronic registers of the other Member States and the promotion of the interoperability of these registers with other relevant databases, shall be adopted by the Commission in accordance with the advisory procedure referred to in Article 25(2) and for the first time before 31 December 2010.

pl	Te wspólne zasady określają, który organ odpowiada za dostęp do danych, dalsze korzystanie i aktualizację danych po uzyskaniu do nich dostępu, oraz obejmują w tym celu zasady wprowadzania danych i ich monitorowania.
en	Those common rules shall determine which authority is responsible for access to data and further use and updating of data after access and, to this effect, shall include rules on data logging and data monitoring.

pl	7. Środki mające na celu zmianę elementów innych niż istotne niniejszego rozporządzenia, dotyczące przesunięcia terminów, o których mowa w ust. 1 i 5, przyjmuje się zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 25 ust. 3.
en	7. Measures designed to amend non-essential elements of this Regulation and relating to a postponement of the time limits referred to in paragraphs 1 and 5 shall be adopted in accordance with the regulatory procedure with scrutiny referred to in Article 25(3).

pl	Artykuł 17
en	Article 17

pl	Ochrona danych osobowych
en	Protection of personal data

pl	W odniesieniu do stosowania dyrektywy 95/46/WE państwa członkowskie zapewniają w szczególności, aby:
en	With regard to the application of Directive 95/46/EC, Member States shall ensure in particular that:

pl	a) każda osoba była informowana, jeżeli dane jej dotyczące są zapisywane lub planowane jest przekazanie ich stronie trzeciej.
en	(a) all persons are informed when data relating to them is recorded or is planned to be forwarded to third parties.

pl	Informacja taka musi wskazywać organ odpowiedzialny za przetwarzanie danych, rodzaj przetwarzanych danych i powody ich przetwarzania;
en	The information provided shall specify the identity of the authority responsible for processing the data, the type of data processed and the reasons for such action;

pl	b) każda osoba miała prawo dostępu do danych jej dotyczących, będących w posiadaniu organu odpowiedzialnego za ich przetwarzanie.
en	(b) all persons have a right of access to data relating to them held by the authority responsible for processing those data.

pl	Prawo to może być wykonywane bez ograniczeń, w rozsądnych odstępach czasu, bez nadmiernej zwłoki lub kosztów ponoszonych przez wnioskodawcę;
en	That right shall be exercisable without constraint, at reasonable intervals and without excessive delay or cost for the applicant;

pl	c) każda osoba, której dane są niekompletne lub nieprawidłowe, miała prawo do żądania, aby dane te zostały sprostowane, usunięte lub zablokowane;
en	(c) all persons whose data are incomplete or inaccurate have the right to have those data rectified, erased or blocked;

pl	d) każda osoba miała z ważnych i uzasadnionych przyczyn prawo do sprzeciwienia się przetwarzaniu danych, które jej dotyczą.
en	(d) all persons have the right to oppose, on compelling legitimate grounds, the processing of data relating to them.

pl	Jeżeli sprzeciw ten jest uzasadniony, przetwarzanie nie może dotyczyć tych danych;
en	Where there is justified opposition, the processing may no longer involve those data;

pl	e) przedsiębiorcy przestrzegali przepisów dotyczących ochrony danych osobowych w przypadkach, gdy mają one zastosowanie.
en	(e) undertakings comply, where applicable, with the relevant provisions on the protection of personal data.

pl	Artykuł 18
en	Article 18

pl	Współpraca administracyjna między państwami członkowskimi
en	Administrative cooperation between Member States

pl	1. Państwa członkowskie wyznaczają krajowy punkt kontaktowy odpowiedzialny za wymianę informacji z innymi państwami członkowskimi w zakresie stosowania niniejszego rozporządzenia.
en	1. Member States shall designate a national contact point responsible for the exchange of information with the other Member States with regard to the application of this Regulation.

pl	Państwa członkowskie przekazują Komisji nazwy i adresy swoich krajowych punktów kontaktowych w terminie do dnia 4 grudnia 2011 r.
en	Member States shall forward to the Commission the names and addresses of their national contact points by 4 December 2011.

pl	Komisja sporządza wykaz wszystkich punktów kontaktowych i przekazuje go państwom członkowskim.
en	The Commission shall draw up a list of all contact points and forward it to the Member States.

pl	2. Państwa członkowskie, które wymieniają informacje w ramach niniejszego rozporządzenia, wykorzystują krajowe punkty kontaktowe wyznaczone na mocy ust. 1.
en	2. Member States which exchange information in the framework of this Regulation shall use the national contact points designated pursuant to paragraph 1.

pl	3. Państwa członkowskie, które wymieniają informacje na temat naruszeń, o których mowa w art. 6 ust. 2, lub na temat zarządzających transportem uznanych za niezdolnych do kierowania operacjami transportowymi, przestrzegają procedur i terminów, o których mowa w art. 13 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1072/2009, lub - w zależności od przypadku - w art. 23 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009.
en	3. Member States which exchange information on the infringements referred to in Article 6(2) or on transport managers declared to be unfit shall comply with the procedure and time limits referred to in Article 13(1) of Regulation (EC) No 1072/2009 or, as appropriate, Article 23(1) of Regulation (EC) No 1073/2009.

pl	Państwo członkowskie, które od innego państwa członkowskiego otrzyma powiadomienie o naruszeniu przepisów, którego skutkiem było wydanie wyroku skazującego lub nałożenie sankcji przez inne państwo członkowskie, wpisuje zgłoszone naruszenie do swojego krajowego rejestru elektronicznego.
en	A Member State which receives notification of a serious infringement which has resulted in a conviction or a penalty in another Member State shall record that infringement in its national electronic register.

pl	ROZDZIAŁ V
en	CHAPTER V

pl	WZAJEMNE UZNAWANIE ZAŚWIADCZEŃ I INNYCH DOKUMENTÓW
en	MUTUAL RECOGNITION OF CERTIFICATES AND OTHER DOCUMENTS

pl	Artykuł 19
en	Article 19

pl	Zaświadczenia i inne dokumenty dotyczące dobrej reputacji
en	Certificates of good repute and equivalent documents

pl	1. Bez uszczerbku dla art. 11 ust. 4 państwo członkowskie siedziby akceptuje, jako wystarczający dowód dobrej reputacji w celu dostępu do zawodu przewoźnika drogowego, wyciąg z rejestru karnego lub - w przypadku jego braku - podobny dokument wydany przez właściwy organ sądowy lub administracyjny w państwie członkowskim, w którym zarządzający transportem lub inna odpowiednia osoba posiadali miejsce zamieszkania.
en	1. Without prejudice to Article 11(4), the Member State of establishment shall accept as sufficient proof of good repute for admission to the occupation of road transport operator the production of an extract from a judicial record or, failing that, an equivalent document issued by a competent judicial or administrative authority in the Member State where the transport manager or any other relevant person used to reside.

pl	2. Jeżeli państwo członkowskie nakłada na swoich obywateli określone warunki dotyczące dobrej reputacji, a spełnienia tych warunków nie można wykazać za pomocą dokumentów, o których mowa w ust. 1, dane państwo członkowskie akceptuje, jako wystarczający dowód w odniesieniu do obywateli innych państw członkowskich, zaświadczenie wydane przez właściwy organ sądowy lub administracyjny państwa członkowskiego lub państw członkowskich, w których zarządzający transportem lub inna odpowiednia osoba posiadali miejsce zamieszkania, stwierdzające, że odnośne warunki zostały spełnione.
en	2. Where a Member State imposes on its own nationals certain conditions relating to good repute, and proof that these conditions are met cannot be provided by means of the document referred to in paragraph 1, that Member State shall accept as sufficient proof for nationals of other Member States a certificate issued by a competent judicial or administrative authority in the Member State(s) where the transport manager or any other relevant person used to reside stating that these conditions have been met.

pl	Takie zaświadczenie dotyczy konkretnych informacji, które są brane pod uwagę w państwie członkowskim siedziby.
en	Such certificate shall relate to the specific information taken into consideration in the Member State of establishment.

pl	3. W przypadku gdy państwo lub państwa członkowskie, w których zarządzający transportem lub inna odpowiednia osoba posiadali miejsce zamieszkania, nie wydadzą dokumentu, o którym mowa w ust. 1, lub zaświadczenia, o którym mowa w ust. 2, dokument taki lub takie zaświadczenie można zastąpić oświadczeniem pod przysięgą lub uroczystym oświadczeniem złożonym przez zarządzającego transportem lub inną odpowiednią osobę przed właściwym organem sądowym lub administracyjnym - lub, w stosownym przypadku, przed notariuszem w państwie członkowskim, w którym zarządzający transportem lub inna odpowiednia osoba posiadali miejsce zamieszkania.
en	3. If the document referred to in paragraph 1 or the certificate referred to in paragraph 2 has not been issued by the Member State(s) where the transport manager or any other relevant person used to reside, that document or certificate may be replaced by a declaration on oath or by a solemn declaration made by the transport manager or any other relevant person before a competent judicial or administrative authority or, where appropriate, before a notary in the Member State where the transport manager or any other relevant person used to reside.

pl	Taki organ lub notariusz wydaje zaświadczenie potwierdzające autentyczność oświadczenia pod przysięgą lub uroczystego oświadczenia.
en	Such authority or notary shall issue a certificate authenticating the declaration on oath or the solemn declaration.

pl	4. Dokumentu, o którym mowa w ust. 1, i zaświadczenia, o którym mowa w ust. 2, nie przyjmuje się, jeśli zostały przedłożone później niż trzy miesiące od daty ich wydania.
en	4. A document referred to in paragraph 1 and a certificate referred to in paragraph 2 shall not be accepted if produced more than 3 months after their date of issue.

pl	Dotyczy to również oświadczenia złożonego zgodnie z ust. 3.
en	This condition shall also apply to a declaration made in accordance with paragraph 3.

pl	Artykuł 20
en	Article 20

pl	Zaświadczenia dotyczące zdolności finansowej
en	Certificates relating to financial standing

pl	Jeżeli państwo członkowskie - oprócz warunków, o których mowa w art. 7 - nakłada na swoich obywateli określone warunki dotyczące zdolności finansowej, dane państwo członkowskie - w przypadku obywateli innych państw członkowskich - jako wystarczający dowód akceptuje zaświadczenie wydane przez właściwy organ państwa członkowskiego lub państw członkowskich, w których zarządzający transportem lub inna odpowiednia osoba posiadali miejsce zamieszkania, potwierdzające spełnienie tych warunków.
en	Where a Member State imposes on its nationals certain conditions relating to financial standing in addition to those set out in Article 7, that Member State shall accept as sufficient proof for nationals of other Member States a certificate issued by a competent authority in the Member State(s) where the transport manager or any other relevant person used to reside stating that these conditions have been met.

pl	Takie zaświadczenie dotyczy konkretnych informacji, które są brane pod uwagę w państwie członkowskim siedziby.
en	Such certificate shall relate to the specific information taken into consideration in the new Member State of establishment.

pl	Artykuł 21
en	Article 21

pl	Certyfikaty kompetencji zawodowych
en	Certificates of professional competence

pl	1. Państwa członkowskie uznają za wystarczający dowód posiadania kompetencji zawodowych certyfikat zgodny ze wzorem, który znajduje się w załączniku III, wydany przez organ lub podmiot odpowiednio upoważnione do tego celu.
en	1. Member States shall recognise as sufficient proof of professional competence a certificate which complies with the model certificate set out in Annex III and which is issued by the authority or body duly authorised for that purpose.

pl	2. Certyfikat wydany przed dniem 4 grudnia 2011 r. jako dowód posiadania kompetencji zawodowych na mocy przepisów obowiązujących do tego dnia uznaje się za równoważny z certyfikatem, którego wzór znajduje się w załączniku III, i traktuje się je jako dowód posiadania kompetencji zawodowych we wszystkich państwach członkowskich.
en	2. A certificate issued before 4 December 2011 as proof of professional competence pursuant to the provisions in force until that date shall be deemed to be equivalent to a certificate which complies with the model certificate set out in Annex III and shall be recognised as proof of professional competence in all Member States.

pl	Państwa członkowskie mogą wymagać, aby posiadacze certyfikatów kompetencji zawodowych ważnych wyłącznie w odniesieniu do krajowego transportu drogowego zdawali egzaminy lub części egzaminów, o których mowa w art. 8 ust. 1.
en	Member States may require that holders of certificates of professional competence valid only for national transport pass the examinations, or parts of the examinations, referred to in Article 8(1).

pl	ROZDZIAŁ VI
en	CHAPTER VI

pl	PRZEPISY KOŃCOWE
en	FINAL PROVISIONS

pl	Artykuł 22
en	Article 22

pl	Sankcje
en	Penalties

pl	1. Państwa członkowskie przyjmują przepisy określające sankcje mające zastosowanie w przypadkach naruszeń przepisów niniejszego rozporządzenia oraz podejmują wszelkie środki niezbędne do zapewnienia ich stosowania.
en	1. Member States shall lay down the rules on penalties applicable to infringements of the provisions of this Regulation, and shall take all the measures necessary to ensure that they are implemented.

pl	Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
en	The penalties provided for shall be effective, proportionate and dissuasive.

pl	Państwa członkowskie powiadamiają Komisję o tych przepisach w terminie do dnia 4 grudnia 2011 r. i niezwłocznie powiadamiają o wszelkich ich zmianach.
en	Member States shall notify those provisions to the Commission by 4 December 2011 at the latest and shall notify it without delay of any subsequent amendment affecting them.

pl	Państwa członkowskie zapewniają stosowanie wszystkich takich środków bez dyskryminacji ze względu na przynależność państwową przedsiębiorcy lub jego siedzibę.
en	Member States shall ensure that all such measures are applied without discrimination as to the nationality or place of establishment of the undertaking.

pl	2. Sankcje, o których mowa w ust. 1, obejmują w szczególności zawieszenie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, cofnięcie takiego zezwolenia i stwierdzenie niezdolności zarządzających transportem do kierowania operacjami transportowymi.
en	2. The penalties referred to in paragraph 1 shall include, in particular, suspension of the authorisation to engage in the occupation of road transport operator, withdrawal of such authorisation and a declaration of unfitness of the transport manager.

pl	Artykuł 23
en	Article 23

pl	Przepisy przejściowe
en	Transitional provisions